پیامدهای به کارگیری استراتژیهای سازگاری کشاورزان سیستان در مقابله با خشکسالی: تابآوری و زیستپذیری
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
doi
چکیده
خشکسالی های اخیر نگرانی های گسترده ای را در سراسر جهان برای تولید محصولات کشاورزی و غذا ایجاد کرده است. با توجه به اینکه بخش کشاورزی بزرگترین مصرف کننده آب در ایران است و کشاورزان به عنوان مهمترین افراد آسیب پذیر از خشکسالی محسوب میشوند، به کارگیری استراتژی های سازگاری با خشکسالی تاب آوری و زیست پذیری آنها را دستخوش تغییر می نماید. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر استراتژی های سازگاری با خشکسالی بر تاب آوری و زیست پذیری کشاورزان بود. این مطالعه در بین کشاورزان منطقه سیستان (6000=N) انجام شد. با استفاده از نمونه گیری تصادفی خوشهای چندمرحله ای، 361 کشاورز به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. ابزار سنجش در این مطالعه، پرسشنامه بود که با بهره گیری از نظرات متخصصان دانشگاهی و همچنین به استناد شاخص روایی سازه (AVE)، روایی شکلی و محتوایی آن در سطح مطلوب برآورد گردید. همچنین از شاخص های آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی نیز برای سنجش پایایی پرسشنامه، بهره گرفته شد که در حد مطلوب بدست آمد. پردازش داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSSwin23 و AMOS22 صورت گرفت. نتایج پژوهش مشخص نمود که میانگین زیست پذیری کالبدی و محیط زیستی، واکنش و بازتوانی و بازسازی از متوسط بازه متغیرها کوچکتر است. همچنین، یافته های حاصل از مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد به ترتیب 45/8 و 38/7 درصد از تغییرات زیست پذیری و تاب آوری کشاورزان با شرایط خشکسالی، وابسته به استراتژی های سازگاری به کار گرفته شده، توسط آنها است.