دانشهای بومی در مدیریت منابع آب و نقش آنها در تداوم سکونتگاههای کوهستانی منطقه هورامان
نویسندگان
1 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری، دانشگاه تهران
2 استادیار گروه باستان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران
3 استادیار گروه باستان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران
4 دانشجوی دکتری باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران
5 استاد گروه باستان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران.
doi
10.22054/qjik.2023.71187.1344چکیده
در نوشتار حاضر با هدف بررسی و ارزیابی فرهنگ مادی به جای مانده در پهنه فرهنگی منطقه هورامان، به اهمیت مسئله آب در این منطقه کوهستانی و نحوه مدیریت و کنترل آن پرداخته شده است. در پژوهشهای میدانی که نتایج آن در این نوشتار انعکاس یافته تلاش بر آن بود تا به این پرسشها پاسخ گفته شود که اصول و شیوههای مدیریت منابع آب در منطقه هورامان چگونه بود؟ و انواع منابع آب و سازههای آبی چه نقشی در شکلگیری سکونتگاهها و شیوه معیشت جوامع منطقه داشتهاند؟ در نتایج این پژوهش مشخص گردید که منابع آبهای سطحی(رودخانه سیروان) و نزولات جوی به ویژه برف با وجود شیب تند منطقه هورامان، نقش مؤثر و مهمی در پویایی منظر فرهنگی هورامان داشته است. بر این اساس با ایجاد شبکههای مدیریت وانتقال منابع آب در دل سنگ و عمق درهها و انتقال از طریق حفر یا احداث کانال، تأسیساتی آبی را به وجود آوردهاند که ضمن تداوم و توسعه سکونتگاهها، زمینه ارتباطات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی جوامع منطقه، همراه با معیشتی پایدار در هورامان از گذشته تا به امروز را فراهم آورده است.