برآورد اثرگذاری عوامل مؤثر بر تاب‌آوری تولید محصولات راهبردی منتخب کشاورزی ایران

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.30507/jmsp.2025.501067.2788
چکیده

امروزه با توجه به شرایط پیوسته در‌حال‌تغییر در جهان، مسئله تاب­آوری تولید محصولات راهبردی کشاورزی در ایران در راستای تأمین امنیت غذایی کشور ضروری به نظر می­رسد. بر اساس تحقیقات انجام شده، عوامل بسیاری بر تاب­آوری تولید کالاهای راهبردی کشاورزی ایران اثرگذار است که برخی عوامل درونی و برخی دیگر به‌صورت برون­زا بر تاب‌آوری تولید محصولات اثرگذار هستند؛ بنابراین مطالعه پیش­رو تلاش می­کند با بررسی مطالعات سابق و بهره­گیری از روش­های آماری سنجی و تخمین در قالب الگوی داده­های تابلویی به شناسایی عوامل اثرگذار بر تاب­آوری تولید کالاهای راهبردی کشاورزی در ایران و محاسبه میزان اثرگذاری هریک از آن‌ها بر تاب‌آوری تولید بپردازد. برای این‌منظور داده‌های 9 محصول راهبردی (گندم، جو، روغن، برنج، گوشت قرمز، گوشت مرغ، شیر، تخم مرغ، پنبه) طی سال­های 1402-1381 مورد استفاده قرار گرفته و الگو در قالب دو الگوی مجزای محصولات زراعی و دامی برآورد شده است. نتایج حاصل از برآورد الگوهای تحقیق نشان می­دهد که سطح زیرکشت، قیمت فروش محصولات، میزان بارندگی، میزان یارانه تخصیصی و میزان استفاده از نهاده‌های تولیدی بیش‌ترین اثرها را بر تاب‌آوری تولید محصولات زراعی و دامی داشته و تحریم‌های اقتصادی، تحقیق و توسعه، ضریب جینی به میزانی کم‌تر بر تولید محصولات راهبردی کشاورزی اثرگذار بوده‌اند.