تحلیل سیستمی چرخۀ سیاستگذاری صندوقهای بازنشستگی در ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
2 کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.30507/jmsp.2025.485531.2769چکیده
در این پژوهش، چرخه سیاستگذاری صندوقهای بازنشستگی در ایران با رویکرد سیستمی و با بهکارگیری الگوی ارزشیابی مدیریتگرا/سیپ (CIPP) بررسی شده است. هدف مطالعه، بررسی مراحل مختلف سیاستگذاری، شناسایی نقاط آسیب و ارائه راهکارهای اصلاحی با تکیه بر دادههای ثانویه، گزارشهای رسمی و اسناد قانونی در بازه زمانی ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۳ است. دادهها به روش اسنادی گردآوری و بهصورت کیفی تحلیل شدهاند. یافتهها نشان میدهد مهمترین چالشهای صندوقها شامل وابستگی به بودجه عمومی، ضعف در قانونگذاری، ناکارآمدی در اجرای سیاستها، مداخله دولت، و نبود شفافیت در سرمایهگذاریها است. این چالشها موجب ناپایداری مالی و کاهش اعتماد عمومی شدهاند. راهکارهایی مانند افزایش سن بازنشستگی، استقلال صندوقها، بازنگری در قوانین و شفافسازی در سازوکارهای سرمایهگذاری ازجمله الزامات اصلاحی هستند. پژوهش تأکید دارد که بازآفرینی سیاستگذاری صندوقهای بازنشستگی در ایران نیازمند اصلاحات ساختاری، شفافیت نهادی و مشارکت همه ذینفعان است.
