فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دوگانه‌ علیت-اتفاق از جمله مسائل مهم تاریخ اندیشه‌ بشری است. نظریه‌ علیت در فلسفه اسلامی بر محور امکان ماهوی شکل گرفته و پس از گذار از دوره‌ ابتدایی، در علامه طباطبایی به اوج خود رسیده است. از سوی دیگر نظریه‌ صدفه نیز بعد از تکامل خود، در دیوید هیوم به کمال خود رسید. طرفین نزاع حول این محور بحث می‌کنند که آیا رجحان وجود بر عدم در ماهیات نیازی به علت مرجح دارد یا خیر؟ صرف نظر از اینکه رجحان مذکور توسط علت باشد یا اتفاقی، سوال مهم‌تر این است که آیا وقوع رجحان مذکور در ماهیت ممکن است یا خیر؟ در صورت محال بودن این رجحان، ضرورت وجود دیدگاه سوم و خروج از دوگانه‌ مذکور تثبیت می‌شود. این مقاله در صدد تبیین چالش مذکور و ارائه‌ راه‌حلی بر اساس ایده‌ جهان‌های ممکن لوئیس است. البته این دیدگاه ارتباطی به دیدگاه علَی لوئیس ندارد.