تغییر و حرکت در فلسفه ابن‌سینا و ویتگنشتاین متاخر؛ مطالعه تطبیقی

نویسندگان

1 گروه فلسفه و کلام، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، پردیس دانشگاهی دانشگاه قم، قم، ایران

2 گروه فلسفه و کلام، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

3 گروه فلسفه و کلام، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.58209/jpt.5.2.191
چکیده

تحلیل و بررسی تطبیقی تغییر و حرکت در فلسفه ابن‌سینا و ویتگنشتاین متاخر نقطه اتصال و پیوند میان طبیعت و مابعدالطبیعه است. این پژوهش، ضمن بررسی آرای ابن‌سینا و ویتگنشتاین متاخر در خصوص مساله تغییر و حرکت، تقارن و تشابهات منطقی و همچنین تمایز نظرات این دو فلسفه را نسبت به برداشت و تصویری که هر دو فیلسوف از این منظر داشته‌اند، تجزیه و تحلیل نموده و به روش تطبیقی مورد بررسی قرار داده تا هم‌داستانی ایشان در مساله تغییر و حرکت روشن گردد. همان‌طور که ابن‌سینا تغییر و حرکت را فرآیندی در مسیر فعلیت‌یافتن چیزی دانسته - که تاکنون ظرفیتی در آن نهفته بوده - برای رسیدن به تکامل، ویتگنشتاین در پی این است که با تغییر و حرکت، «این نه آنی‌ها» را به سمت «این‌همانی‌ها» سوق دهد، تا در این فرآیند (یعنی انتقال معنا)، بیشترین شناخت منطقی و در نتیجه آگاهی حاصل گردد.