مهم‏ترین پیش‏ بینی کننده های ریسک سلامتی کشاورزان در مصرف سموم شیمیایی (مورد مطالعه کشاورزان سیب‌زمینی‌کار استان اردبیل)

نویسندگان

1 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.

2 دانشیار گروه مهندسی آب و مدیریت کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 استادیار مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22034/iaeej.2021.261653.1578
چکیده

در سال‏ های اخیر، پذیرش کند روش‏ های جایگزین سموم شیمیایی و گسترش آفات، پتانسیل ریسک سلامتی در مصرف سموم شیمیایی را میان کشاورزان به شدت افزایش داده است. از این ‏رو، این تحقیق توصیفی-پیمایشی به تعیین مهم‏ترین عوامل پیش ‏بینی‏ کننده ریسک سلامتی در مصرف سموم شیمیایی، میان کشاورزان سیب ‏زمینی‏ کار استان اردبیل پرداخت. روش نمونه‏ گیری، چندمرحله‏ ای بوده و حجم نمونه‏ از میان جامعه آماری (N=4876)، بر اساس جدول بارتلت و همکاران، به تعداد 370 نفر تعیین شد. مطابق نتایج، کشاورزان در سموم شیمیایی مختلف، بیش‏ مصرفی داشته و درصد قابل توجهی از کشاورزان (35/7 درصد) در گروه افراد با ریسک سلامتی بالا قرار داشتند. بیشترین میزان بیش‏ مصرفی سموم، مربوط به کلرپریفوس و تری فلورالین بود؛ اما خطرناک‏ترین سموم برای ریسک سلامتی، مربوط به کلرپریفوس و متری‏بوزین بود. مطابق مدل درخت تصمیم‏ گیری و محاسبه شاخص ترکیبی، به ترتیب اندازه مزرعه، هنجار اجتماعی، ادراک از مضرات سموم شیمیایی و سابقه شرکت در دوره‏ های آموزشی، مهم‏ ترین متغیرهای پیش ‏بینی برای شاخص ریسک سلامتی بودند. حمایت‏ های آموزشی، فنی و اعتباری بیشتر از کشاورزان خرده‏ مالک برای جایگزینی سموم شیمیایی پرخطر؛ دریافت بازخوردهای مداوم آموزشی از ادراک کشاورزان نسبت به مضرات بیش‏ مصرفی سموم و بهبود هنجار اجتماعی با کسب همراهی معتمدان محلی و کشاورزان ماهر می‏ تواند ریسک سلامتی کشاورزان در مصرف سموم شیمیایی را کاهش دهد.