شاه‌علی بن عبدالعلی و ترجمۀ فارسی او از تذکرۀ مجالس‌النفایس امیر علی‌شیر نوایی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.48308/hlit.2025.237175.1342
چکیده

شاه­علی بن عبدالعلی چهارمین مترجم تذکرۀ مجالس­النفایس امیر علی­شیر نوایی است که در این مقاله، هم احوال و آثار او بررسی شده و هم به ضرورت و روش تصحیح ترجمۀ او پرداخته شده است. این مترجم به احتمال قوی همان شاه­علی بن بنده علی کابلی معروف به شاه­بیگ، مؤلف معیارالدرة است که از کابل به اکبرآباد رفته و اثر نامبرده را به نام حاکم مالوه، شاه شجاع درآورده، سپس به بلخ مهاجرت کرده و مجالس­النفایس را نه پس از سال 1006ق به نام دین‌محمدخان بن جانی­بیگ، حاکم هرات بلکه در سال 983ق به نام حاکم بلخ، دین­محمدخان بن پیرمحمدخان شیبانی ترجمه کرده و پس از مدتی به امرای اکبرشاه گورکانی، حاکم آگره پیوسته است. ترجمه شاه­علی نسبت به دو ترجمۀ قبلی، هشت­بهشت و لطایف­نامه مشتمل بر سرگذشت­های بیشتری از مجالس­النفایس است. از این ترجمه دو نسخۀ خطی که هرکدام تحریری جداگانه است، در کتابخانۀ موزۀ ملّی کراچی و کتابخانۀ ملّی لندن نگهداری می­شود. افتادگی صفحۀ اول نسخۀ کراچی باعث شده تا آن را به­اشتباه ترجمۀ ناشناسی از مجالس­النفایس معرفی کنند.