شناسایی و تبیین بایسته‌های راهبرد یاددهی-یادگیری بدیعه‌پردازی، متناسب با ویژگی‌های نسلی دانشجویان در سال تحصیلی 1400-1399

نویسندگان

1 استاد دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان

2 استاد دانشکده ادبیات و علوم‌ انسانی، دانشگاه اصفهان

3 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی در آموزش عالی، دانشگاه اصفهان

doi
10.52547/irphe.28.2.65
چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین بایسته‌های راهبرد یاددهی-یادگیری بدیعه‌پردازی، متناسب با ‏ویژگی‌های نسلی دانشجویان دوره ‏کارشناسی در سال تحصیلی 1400-1399 انجام شد. طرح پژوهش آمیخته و از نوع اکتشافی متوالی (کیفی-کمّی) و روش پژوهش در قسمت کیفی بر مبنای نظریه داده‌بنیاد و در قسمت کمّی توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماریِ بخش کیفی صاحبنظران در دو حوزه علوم‌ تربیتی و علوم ‌اجتماعی بودند که نمونه از میان آنها به‌صورت هدفمند و گلوله‌برفی تا حد اشباع اطلاعات به تعداد 31 نفر ادامه یافت. جامعه آماریِ بخش کمّی شامل استادان و دانشجویان دوره کارشناسی از دانشکده‌های علوم ‌تربیتی و علوم ‌اجتماعی دو دانشگاه تهران و اصفهان بود که نمونه‌ از میان آنها به تعداد 121 نفر از استادان و 349 نفر از دانشجویان به ‌روش نمونه‌گیری سهمیه‌ای متناسب با حجم از نوع تخصیص بهینه انتخاب شدند. در بخش کیفی از ابزار مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و در بخش کمّی از ابزار پرسشنامه محقق‌ساخته استفاده شد. روایی محتوایی پرسشنامه و مصاحبه طبق نظر 8 تن از متخصصان و پایایی پرسشنامه نیز از طریق آلفای کرونباخ با مقدار ‏90/0 مناسب برآورد شد. یافته‌ها در قسمت کیفی با رویکرد تحلیل مضمون (ساختاری و تفسیری) و در قسمت کمّی با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی تحلیل شد. بر اساس یافته‌ها مهم­ ترین بایسته‌های راهبرد بدیعه‌پردازی متناظر با ویژگی‌های نسلی دانشجویان عبارت ­اند از: تدارک فعالیت‌های خلاقانه و ایده‌پرور، خودداری از مطلق‌انگاری، تشویق ایده‌های نوآورانه، فراهم‌ ساختن زمینه‌های تفکر چندبعدی، استفاده از روش­ های قیاس، استعاره و تشبیه، بهره‌گیری از روش بارش مغزی، کاربست الگوهای زیباشناسانه و توجه به خیال‌پردازی در راستای نیل به استنتاج منطقی. درنتیجه، می‌توان گفت که کاربست مؤلفه‌های مذکور به انگیزه‌مندی تحصیلی و رشد علمی دانشجویان منجر می‌شود. از این رو، پیشنهاد می‌شود به‌منظور استفاده بهینه از فرصت‌های آموزشی و تدریس اثربخش، روش‌های بیان‌شده مورد استفاده مدرسان قرار گیرد.