معرفی گیاهان خودروی خوراکی کوه‌گیلویه‌وبویراحمد

نویسندگان

1 ارشد مردم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی

2 پژوهشگر حوزه دانش بومی

doi
10.22054/qjss.2015.1236
چکیده

       این مقاله باهدف جلب توجه مسؤلین کشوری و استانی و همچنین ساکنین استان کهگیلویه‌و‌بویراحمد بویژه طرفداران محیط زیست نسبت به خطری که گیاهان خودروی منطقه را مورد تهدید قرار میدهد تهیه گردیده است .      ابزار تحقیق مشاهده و مصاحبه و منابع مکتوب بوده است.      ادامه زندگی مردم کوچ رو وابسته به تولیدات دامی و گیاهان خودرو بوده است . به همین جهت تقویم مربوط به سکونت خود را طوری تنظیم می‌کرده‌اند که در فصول سال به میوه و دانه‌ی گیاهان خودرو در ییلاق و قشلاق دسترسی داشته باشند . همچنین در مورد استفاده از جانوران حلال گوشت وحشی که همزمان با آنها به سردسیر و گرمسیر مهاجرت می‌کردند بتوانند استفاده کنند .      چون مردم کوچ رو هر روز برای همان روز غذا تهیه می‌کردند هیچگاه بیش از نیاز خود به گیاهان خودرو و جانوران حلال گوشت آسیب زیادی نمی‌رساندند و آنهارا جزو اموال مشترک طایفه می‌دانستنذ . گرچه گیاهان خودروی منطقه‌ی سردسیری و گرمسیری متفاوت هستند ، اما بغضی از آنها هم در سردسیر و هم در گرمسیر می‌رویند . مانند بلوط که در حدود80 درصد پوشش جنگلی استان کهگیلویه‌و‌بویر احمد را تشکیل می‌دهد و تا چند سال پیشتر به جای دانه‌ی غلات از میوه‌ی این درخت به جای نان استفاده می‌کردند . تا 50 سال پیشتر در اثر نبود راههای ماشین رو و به سبب اینکه مراتع و جنگل‌ها جزو اموال مشترک طایفه به شمار می‌رفت ، افراد هر طایفه خود را در حفظ آن متعهد می‌دانستند ، اما در سال های اخیر به سبب بهره برداری بی‌رویه از گیاهان و شخم مراتع اعم از مسطح و شیب دار بسیاری از گیاهان با ارزش در معرض نابودی قرار گرفته‌انذ. به علاوه در اثر فقر مردم و آزمندی سودجویان ، بهره برداری از گیاهان خود رو حالت تجاری پیدا کرده است . به عنوان مثال بسیاری از نقاطی که محل رویش انبوه کنگر بوده است به سبب بهره برداری بی رویه فاقد کنگر می‌باشد . این روند رو به افزایش باعث گردیده که در آینده ای نه چندان دور بسیاری از گیاهان خود روی خوراکی از بین بروند . وجود این خطر هشداری است برای همه‌ی مسؤلین کشوری و استانی و مردم بومی و علاقهمندان به محیط زیست . واژه های کلیدی : کهگیلویه‌و‌بویر احمد ، گیاهان خود روی خوراکی ، سردسیر و گرمسیر،  جنگلها و مراتع .