منشأیابی توفانهای گردوغبار در جنوب غرب ایران با استفاده از تصاویر ماهوارهای و نقشههای هوا
نویسندگان
1 کارشناس ارشد اقلیمشناسی دانشگاه خوارزمی تهران
2 استاد دانشکدۀ علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی تهران و مدیر قطب علمی تحلیل فضایی مخاطرات محیطی
3 دانشیار دانشکدۀ علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی تهران
doi
10.22059/jphgr.2015.53676چکیده
هدف از این پژوهش شناسایی الگوهای سینوپتیکی مؤثر در ایجاد توفانهای گردوغبار و تشخیص مناطق خیزش این توفانها در جنوبغرب ایران است. روش پژوهش، تحلیل سینوپتیکی همراه با پردازش تصاویر ماهوارهای است. دادههای روزانۀ گردوغبار در سیزده ایستگاه سینوپتیک برای دورۀ 1990-2012 استخراج شد. سپس، دو موج شاخص که بالاترین شدت و وسعت را داشت، انتخاب و بررسی شد. نقشههای هوا از سایتNCEP/NCAR و تصاویر ماهوارهای NOAA/AVHRR از سایت NOAA/CLASSدانلود و بهکار گرفته شد. تحلیل الگوهای فشار برای توفان اول نشان داد اختلاف ارتفاع بین پرارتفاع شمال آفریقا و کمارتفاع روی ایران در تراز850 موجب شکلگیری کمفشار قوی در سطح دریا در منطقۀ مورد مطالعه شد. این کمفشار قوی با قدرت مکش بسیار بالا هوای گردوغباری بیابانهای اطراف را به منطقۀ مورد بررسی مکش کرد. در مورد دوم نیز اختلاف فشار بین دو سیستم پرارتفاع روی عربستان و خلیجفارس و کمارتفاع روی مدیترانه در تراز 850 سبب وزش باد از مناطق بیابانی اطراف به منطقۀ مورد بررسی شد. نقشۀ سطح زمین این توفان نیز نشان داد کمفشار سودان بادهای گرم و خشک و آلوده به ذرات گردوغبار عربستان را به منطقة ما وارد میکند. پردازش تصاویر ماهوارهای نیز این نتایج را تأیید کرد.