واکاوی مؤلفه‌های سیاست‌ صنعتی برپایۀ مطالعۀ روشمند سیاست‌های کلی جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر صنعت پتروشیمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، رشته اقتصاد نفت و گاز، دانشکده اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

2 استاد تمام گروه اقتصاد انرژی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

doi
10.30507/jmsp.2023.411777.2625
چکیده

صنعت پتروشیمی، از صنایع راهبردی ایران، با دو دسته چالش جدی روبه‌روست: چالش‌های درونی (مانند بی‌ثباتی سیاست‌گذاری‌ها و بی‌ثباتی متغیرهای کلان اقتصادی) و چالش‌های بیرونی (مانند تحریم اقتصادی و رقابت شدید بین‌المللی). بنابراین صنعت پتروشیمی، ناظر به مقاوم‌سازی اقتصادی، به بازطراحی حکمرانی نیازمند است. پرسش تحقیق عبارت است از: «مهم‌ترین مؤلفه‌های سیاست‌گذاری در صنعت پتروشیمی از منظر اسناد بالادستی جمهوری اسلامی چیست؟» برای پاسخ به این سؤال تمام سیاست‌های کلی جمهوری اسلامی (ابلاغی تا سال 1401) مطالعه و براساس رویکرد تحلیلی ـ توسعه‌ای و روش تحلیل مضمون بررسی شده است. در این پژوهش، هیچ نرم‌افزاری به کار نرفته است. با بررسی 151 کد، در نهایت 111 مضمون پایه، 23 مضمون سازمان‌دهنده و 5 مضمون فراگیر شناسایی شد. مضامین فراگیر عبارت‌اند از: 1. دیپلماسی تجاری مؤثر، هدفمند و مقاومتی، 2. ارتباط مؤثر با بخش دانش‌بنیان، 3. مقاوم‌سازی نظام مدیریتی، اداری و انسانی، 4. حکمرانی تنظیم‌گرانۀ دولتی، 5. مردمی‌سازی مالکیت و سرمایه‌گذاری. در پایان، چهار محور مهم برای آسیب‌شناسی و ارتقای سیاست‌های کلی ناظر به صنعت پتروشیمی بیان شده است.