دموکراتیزه شدن در خاومیانه و ایران

نویسندگان

1 استاد و رییس گروه علوم سیاسی دانشگاه ایالتی کالیفرنیا، نورتریج

doi
چکیده

تداوم اقتدار دولت از یکسو و ضعف و وابستگی نسبی سیاسی جامعه از سوی دیگر، موانع برطرف نشدنی را پیش روی روند دموکراسی در خاورمیانه قرار داده است. به همین دلیل، هیچ کدام از سه خصیصه اصلی دموکراسی‌سازی - دموکراسی‌سازی از طریق جامعه مدنی توسط کنارهگیری داوطلبانه رهبران سلطه‌جو و با ایجاد شکاف در هسته یکپارچه نخبگان حاکم - نتوانسته‌اند به طور عمده در این ناحیه جلوه‌گر شوند. البته دو کشور لبنان و ترکیه استثناء واقع می‌شوند. در ایران، در دوره نخست ریاست‌جمهوری آقای خاتمی، به نظر می‌رسید که نبود و هماهنگی نهادی و ایدئولوژیکی در دولت، باعث کند شدن روند دموکراسی شود. ولیکن به نظر می‌رسد که شکاف‌های درونی ساختار حکومت با انتخاباتی که منجر به ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد شد از بین رفت. با این حال، در صورتی که رئیس‌جمهور جدید به قول‌های انتخاباتی خود در مورد هموار کردن راه برای رشد اقتصادی و توسعه عمل کند و بدین ترتیب وضعیت اقتصادی و نیازهای طبقه متوسط را بهبود بخشد، او ممکن است به صورت خودکار از طریق تشویق این طبقه به درخواست بیشتر برای پاسخگویی و شفاف‌سازی وضعیت اقتصادی و سیاسی، راه را برای تبدیل آنها به عاملان دموکراتیک ساز هموار سازد.