ارزیابی کارایی و اثربخشی سیاست‌های کلان صنعت برق کشور با محوریت اهدافِ گذار انرژی پایدار

نویسندگان

1 استادیار، گروه پژوهشی مدیریت و علوم اجتماعی، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران

2 استادیار، گروه پژوهشی مدیریت و علوم اجتماعی، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران

doi
10.30507/jmsp.2022.293552.2279
چکیده

در راستای توسعۀ پایدار، مبحث انرژی پایدار یکی از مقولات مهم تغییر در سیستم انرژی جهان شده و مطالعات گذار انرژی مبتنی بر رویکرد اجتماعی ـ فنی نیز بر این اساس شکل گرفته است. در فرایند گذار انرژی، هم‌زمان باید به تحول فناوری و سایر عناصر اجتماعی یعنی حکمرانی، نهادها، قوانین و سیاست‌ها، کسب‌وکار، تأمین مالی و سرمایه‌گذاری و جامعه و فرهنگ توجه کرد. این تحولات با هدف ایجاد آمادگی کشورها در راستای حرکت به‌سمت اهداف مثلث انرژی انجام می‌شود. در مثلث انرژی، سیاست‌گذاری متوازن در ابعاد رشد و توسعۀ اقتصادی، امنیت و دسترسی انرژی و پایداری محیط‌زیست دنبال می‌شود. در ایران نیز طی سال‌های گذشته، اسناد سیاستی متعددی در حوزۀ برق و انرژی تدوین شده است. در این مقاله، با رویکرد قیاسی و مبنا قراردادن اهداف مثلث انرژی، این اسناد با روش تحلیل کیفی مبتنی بر تحلیل مضمون تحلیل شده است. نتایج بررسی نشان می‌دهد سیاست‌های تدوین‌شده اثربخشی مناسب نداشته‌اند، و هماهنگی افقی و عمودی و توازن در اهداف سیاست‌ها مشاهده نمی‌شود. همچنین با محاسبۀ شاخص‌های مناسب در راستای هریک از ابعاد مثلث انرژی، کارایی سیاست‌ها نیز بررسی شده است. در این خصوص نیز، نتایج نشان‌دهندۀ وضعیت نامناسب عملکرد صنعت برق کشور است. مجموع این شرایط الزام تحول و تغییر در روند حرکت آیندۀ صنعت برق کشور را نشان می‌دهد که از آن به ضرورت گذار اجتماعی ـ فنی صنعت برق نام برده می‌شود.