الگوی حکمرانی هوشمند در وضعیت بحران با تأکید بر مدیریت شهری در راستای سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت استراتژیک، دانشکدۀ مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

2 کارشناسی‌ارشد مدیریت کسب‌وکار، دانشکدۀ مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهریار، شهریار، ایران

3 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکدۀ مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

doi
10.30507/jmsp.2023.415836.2635
چکیده

حکمرانی هوشمند انتخابی گریزناپذیر برای مقابله با محیط حاکمیت اجتماعی پیچیده در عصر جدید است که می‌تواند در وضعیت بحران امکان استفادۀ بهینه از ظرفیت تمام بخش‌ها، اعم از دولتی، خصوصی و مردمی، را فراهم آورد. در سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامیِ ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری، بر کاهش آسیب‌پذیری، شناسایی خطرات ناشی از حوادث و کاستن آن‌ها از طریق تقویت مطالعات علمی و پژوهشی، پدافند غیرعامل، ایمن‌سازی و ایجاد هماهنگی و تسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدیدات تأکید شده است. بنابراین هدف از انجام این پژوهش ارائۀ الگوی حکمرانی هوشمند در وضعیت بحران است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع داده‌ها، آمیخته است. روش تحقیق در بخش کمّی، توصیفی از نوع پیمایشی است و در بخش کیفی، از روش دلفی بهره گرفته شده است. برای شناسایی شاخص‌ها از ترکیب دو گروه از خبرگان دانشگاهی و حوزۀ حکمرانی شهری به تعداد چهارده نفر استفاده شده است که شرایط مشخصی داشته باشند. جامعۀ آماری در بخش کمّی تحقیق، هشتاد نفر از کارکنان شهرداری تهران است. اطلاعات بخش کمّی با استفاده از پرسش‌نامه جمع‌آوری شده است. تحلیل داده‌ها با روش حداقل مربعات جزئی و به کمک نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس صورت گرفته و از روش دلفی برای سنجشِ اعتبار شاخص‌های درنظرگرفته‌شده استفاده شده است. براساس نتایج پژوهش، ابعاد اصلی مدل حکمرانی هوشمند در وضعیت بحران عبارت‌اند از: پاسخ‌گویی، درک صحیح بحران، عوامل انسانی، عوامل فناوری، مدیریت و سیاست، ارزیابی تکنیکال و ایجاد زیرساخت. همچنین نتایج حاصل از رتبه‌بندی عوامل نشان می‌دهد عاملِ ارزیابی تکنیکال بیشترین اهمیت و پاسخ‌گویی کمترین اهمیت را دارد.