طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامۀ درسی کارآفرینانه در مدارس متوسطه همسو با سیاست‏های کلی کارآفرینی نظام

نویسندگان

1 استاد گروه علوم تربیتی، دانشکده‌ی علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لامرد، لامرد، ایران

2 استادیارگروه علوم تربیتی،دانشگاه ازاد اسلامی واحدلامرد ،لامرد ،ایران

3 دانشجوی دکتری، رشتۀ برنامه‌ریزی درسی، دانشکدۀ‌ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لامرد، لامرد، ایران

doi
10.30507/jmsp.2023.395118.2571
چکیده

هدف از این پژوهش ارائۀ الگویی دقیق از برنامۀ درسی کارآفرینانه در مدارس متوسطه است که با سیاست‌های کلی کارآفرینی نظام همسو باشد. این پژوهش از لحاظ روش گردآوری داده‌ها، توصیفی و از نظر شیوۀ اجرا، کیفی ـ کمّی است. در‌ بخش کیفی، با استفاده از رویکرد فراترکیب و با تحلیل مضمون، ابعاد و مؤلفه‌های برنامۀ درسی کارآفرینی توسط پانزده نفر از متخصصان کارآفرینی به‌شکل هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شد. جامعۀ تحلیلی شامل دو ‌بخشِ متون مرتبط با موضوع پژوهش و متن سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش مصوب 1390 بود. ابزار اندازه‌گیری در ‌بخش کیفی، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته و نیز سیاهۀ تحلیل محتوای محقق‌ساخته بود. داده‌های اسنادی به‌ شیوۀ کیفی در فرایند تحلیل مضمون تحلیل شد. در‌ بخش کمّی، جامعۀ آماری دبیران کارآفرینی مدارس متوسطۀ دولتی شهر شیراز بود که با استفاده از جدول مورگان، تعداد 130 نفر ارزیابی شد. برای تجزیه‌‌وتحلیل یافته‌ها از نرم‌افزارهای اس‌پی‌اس‌اس (نسخۀ 22) و  ایموس (نسخۀ 23) استفاده شد. طبق یافته‌های تحقیق، الگوی برنامۀ درسی کارآفرینانه در مدارس متوسطه را می‏توان براساس مستندات مرتبط، در قالب نُه عنصر تدوین کرد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی به راه‌حلی نُه‌عاملی انجامید که 61.21 درصد از واریانس مقیاس را تبیین می‌کرد. با هدف ارزیابی بیشتر ساختار نُه‌عاملیِ نام‌برده، از روش تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. همچنین در بین مؤلفه‌های سیاست «طراحی الگوی برنامۀ درسی کارآفرینانۀ مدارس»، ضرایب بارهای عاملی و مقادیر معناداری ابزار اندازه‏گیری نشان می‏دهد ابعاد، زیرمؤلفه‏‌ها و گویه‏‌های مرتبط با آن‏ها دارای بار عاملی قابل قبول و در سطح خطای  0.05 معنادار است. نتایج نشان می‌دهد الگوی برنامۀ درسی کارآفرینانه در مدارس متوسطه همسو با سیاست‌های کلی نظام است و شامل عناصر هدف، گروه‌بندی، محتوا، مواد، منابع و ابزار یادگیری، فعالیت‌های یادگیری، روش‌های یاددهی ـ یادگیری، ارزشیابی و ابزارهای آن، مکان و فضا، و زمان است.