تخمین آب مورد نیاز فضاهای سبز در مناطق گرم و خشک با استفاده از ضریب منظر (مطالعه موردی: دانشگاه سیستان و بلوچستان)

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی فضای سبز، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران..

doi
10.29252/aridbiom.2025.23065.2049
چکیده

هدف از پژوهش پیش‌رو، برآورد نیاز آبی فضاهای سبز محوطه دانشگاه سیستان و بلوچستان براساس ضریب منظر و روش طبقه­بندی آب مورد نیاز گونه­های گیاهی موسوم به WUCOLS است. فضای سبز دانشگاه به مساحت 46/20 هکتار، بر پایه سه ویژگی شاخص در تعیین ضریب منظر از جمله عامل گیاه، تراکم کاشت و ریزاقلیم موجود، به سه پهنه A (درختان سوزنی‌برگ با تراکم بالا و پوشش سبز در کف)، B (درختان پهن‌برگ با تراکم کم و پوشش سبز در کف) و C (علفزارها و بوته­زار با تراکم پایین، درختان و درختچه­های پراکنده و پوشش خاک در کف) تفکیک شد. جهت محاسبه تبخیر و تعرق مرجع و میزان بارندگی مؤثر، داده­های اقلیمی ایستگاه هواشناسی زاهدان در بازه زمانی 30 ساله (1372-1402) مورد استفاده قرار گرفت. براساس یافته­ها، حجم آب مورد نیاز سالیانه برای آبیاری کل فضای سبز دانشگاه به مقدار 76/872664 متر مکعب با راندمان 35 درصد تخمین زده می­شود. همچنین حداکثر میزان مصرف سالیانه منابع آب در میان پهنه­های موجود، مربوط به پهنه B یا درختان پهن­برگ با تراکم کم و پوشش سبز در کف (53/480141 متر مکعب) است و پهنه A (385241 متر مکعب) و پهنه C (23/7282 متر مکعب) به‌ترتیب در جایگاه بعدی قرار دارند. برنامه­ریزی برای حذف پوشش سبز در کف پهنه A، به دلیل تراکم زیاد درختان کاج و همچنین جایگزینی گونه گیاهی چمن زینتی در پهنه B با گیاهان زری­اسکیپ و مالچ­های مصنوعی می­تواند از راهکارهای کوتاه مدت برای کاهش میزان مصرف آب در فضای سبز دانشگاه باشد. همچنین توسعه سیستم­های آبیاری بارانی و قطره­ای و استفاده حداکثری از منابع آب خاکستری به‌جای آب شرب در هر سه پهنه، به‌عنوان راه حل بلندمدت پیشنهاد می­شود.