پایش زمانی و مکانی رسوبات معلق حوضه سد دز با استفاده از سنجش از دور

نویسندگان

1 گروه مرتع و آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی دانشگاه یزد ، ایران.

2 گروه مرتع و آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی دانشگاه یزد ، ایران.

3 گروه مرتع و آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی دانشگاه یزد ، ایران.

4 دانشگاه یزد، ایران.

5 پژوهشگاه فضایی ایران

6 پژوهشگاه فضایی ایران

doi
10.29252/aridbiom.2025.22851.2042
چکیده

میزان رسوبات و مواد معلق همراه با آب‌های روان یکی از دغدغه‌های مهم در طراحی سازه‌های هیدرولیکی نظیر کانال‌ها، دریچه‌ها، توربین‌های سدها است. این موضوع از جنبه‌های دیگری نظیر حفظ کیفیت خاک در زمین‌های کشاورزی، مسائل محیط‌زیستی و بهره‌برداری از منابع آبی برای شرب و صنعت بسیار مهم است. در این میان، فناوری سنجش از دور به‌دلیل صرفه‌جویی در زمان و هزینه، و ارائه نتایج دقیق‌تر نسبت به روش‌های سنتی، به ابزاری کارآمد و محبوب برای مدیریت و ارزیابی منابع‌طبیعی تبدیل شده است. این پژوهش با هدف برآورد رسوبات معلق در حوزه سد دز از بالادست به سمت پایین دست، با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای سری زمانی سنتینل-2 در بازه 2015 تا 2021 پرداخته شده است. به این منظور، شاخص SSC (Suspended sediment concentration) استخراج و نتایج حاصل با داده‌های ایستگاهی هیدرومتری واسنجی شد. نتایج نشان داد که بازتاب ماهواره‌ای و غلظت رسوبات معلق (SSC) به‌ طول‌موج باندهای تصویربرداری وابسته است. در بررسی 12 باند تصاویر سنتینل، باندهای 4 و 5 بیش‌ترین همبستگی را با غلظت رسوبات نشان دادند. طبق نتایج، بیش‌ترین دقت در خرداد 2020 با ضریب تعیین 89/0 و کم‌ترین دقت در خرداد 2021 با ضریب تعیین 69/0 مشاهده شده است. در سال 2015، ضریب تعیین برای فروردین 78/0 و برای خرداد 82/0 بدست آمد. همچنین، در سال 2017، دقت فروردین و خرداد به‌ترتیب 88/0 و 74/0 بوده است.