فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پوشش‌گیاهی از ارکان اساسی در اکوسیستم­های طبیعی بوده و نقش مهمی در حفاظت خاک، ترسیب کربن و تغییرات اقلیمی داشته و به‌عنوان شاخصی مهم در ارزیابی عملکرد و سلامت اکوسیستم‌ها مورد استفاده قرار می­گیرد. لازمه مدیریت صحیح پوشش‌گیاهی اطلاع از شرایط فعلی و روند تغییرات بلندمدت پوشش‌گیاهی است. با توجه به عدم دسترسی به اطلاعات گذشته پوشش‌گیاهی، برای بررسی بلندمدت تغییرات پوشش‌گیاهی، استفاده از فناوری­های سنجش از دور جهت بررسی تغییرات پوشش‌گیاهی دارای اهمیت بالایی می­باشد. در تحقیق حاضر، تغییرات بلند مدت (2024-2000) پوشش‌گیاهی در شهرستان ایوان در استان ایلام طی پنج دوره زمانی (2000، 2005، 2010، 2015، 2020 و 2024) با استفاده از تصاویر چندزمانه ماهواره لندست مورد بررسی قرار گرفت. در این راستا، ابتدا کلاس­های مختلف وضعیت پوشش‌گیاهی (بدون پوشش ­­(>01/.)، فقیر (01/0-12/0)، متوسط (12/0-17/0)، خوب (17/0-28/0) و عالی (<28/0)) بر‌اساس اطلاعات شاخص NDVI استخراج و مورد بررسی قرار گرفت. همچنین تغییرات پوشش‌گیاهی (تغییرات افزایشی، بدون تغییر و تغییرات کاهشی) در دو دوره زمانی 10 ساله (2010-2000 و 2024-2015) با استفاده از روش تفاضل تصویر و تعیین آستانه تغییرات انجام شد. همچنین برای بررسی معنی­داری روند تغییرات موجود از آزمون من-کندال استفاده شد. براساس نتایج بدست آمده، کلاس پوشش فقیر، گسترده­ترین کلاس پوشش‌گیاهی موجود در منطقه بود که دارای روند کاهشی در طول دوره مورد بررسی بوده به‌ طوریکه بیشترین مقدار آن 1/88 درصد در سال 2000 و کمترین مقدار آن 8/39 درصد در سال 2020 بوده‌ است. در حالیکه مناطق با پوشش متوسط و خوب دارای روند افزایشی بوده بطوری‌که به‌ترتیب از 7/10 درصد و 1 درصد در سال 2000 به 41 درصد و 2/11 درصد در سال 2024 افزایش یافتند. نتایج آزمون من-کندال نشان داد که مناطق با پوشش فقیر دارای روند کاهشی معنی­دار و مناطق با پوشش متوسط و خوب دارای روند افزایشی معنی­دار هستند اما مناطق با پوشش عالی و مناطق بدون پوشش فاقد روند معنی­داری بودند. براساس نتایج روش تفاضل تصویر عمده مناطق در کلاس بدون تغییر قرار داشتند و در طول دوره زمانی ساله­های 2000 تا 2024، 5/94 درصد مناطق بدون تغییر باقی ماندند. نتایج بدست آمده از این تحقیق تاکیدی بر کارائی بالای ابزارهای سنجش از دوری از قبیل شاخص­های پوشش‌گیاهی در راستای مطالعات بلندمدت پوشش‌گیاهی بود. همچنین براساس نتایج بدست آمده، پیشنهاد می­شود که از آنجاییکه افزایش کلاس‌های پوشش متوسط، خوب و عالی ناشی از افزایش اراضی آبی و تبدیل اراضی زراعی به باغ بوده نه بهبود وضعیت جنگل‌ها و مرتع، برنامه‌های مدیریتی و حفاظتی برای بهبود وضعیت مراتع و جلوگیری از تبدیل کاربری‌های منابع طبیعی به کشاورزی در این منطقه مورد توجه قرار گرفته و به‌گونه‌ای طراحی شوند که موجب افزایش مراتع با پوشش طبیعی گردد و پوشش طبیعی جایگزین کلاس پوشش فقیر شود.