فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش‌ بادی، به‌طور مستقیم به ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک و رسوب بستگی دارد. توزیع اندازه ذرات، یکی از ویژگی‌های مهم فیزیک خاک و عوامل مهم مرتبط با فرسایش‌پذیری خاک است که در مهار فرسایش ‌بادی نقش اساسی دارد. هدف از این پژوهش، تعیین پتانسیل فرسایش‌پذیری خاک‌های کانون‌های گردوغباری کشور براساس توزیع اندازه ذرات با انجام آزمایش دانه‌بندی و بافت می‌باشد. بدین‌منظور 423 نمونه خاک و رسوب از عمق صفر تا پنج سانتی‌متری، از کانون‌های گردوغبار کشور برداشت و بر روی آنها آزمایش دانه‌بندی و بافت انجام‌ شد. آزمایش دانه‌بندی براساس روش الک خشک انجام و پس از آماده‌سازی نمونه‌ها، از هر نمونه 100 گرم خاک توزین و در مجموعه‌ای از الک‌ها ریخته شد. به‌منظور انجام آزمایش دانه‌بندی از سری استاندارد الک براساس روش ASTM استفاده‌گردید. تعیین پارامتر‌های آماری‌ دانه‌بندی به روش فولک و وارد (1957) توسط نرم‌افزار GRADISTAT انجام ‌شد. آزمایش بافت نیز به روش هیدرومتری انجام‌شد. نتایج تحقیق نشان‌داد میزان فرسایش‌پذیری خاک‌های برداشت‌شده‌ از کانون‌های گردوغبار کشور براساس نظریه Chepil (1945) زیاد و خیلی زیاد بوده و قطر غالب ذرات خاک بین 5/0 تا 05/0 میلی‌متر است که نسبت به فرسایش بادی حساس می‌باشند. درنتیجه تمامی نمونه‌های جمع‌آوری‌شده از کانون‌های گردوغبار کشور، خیلی حساس، به فرسایش بادی هستند. با توجه به نتایج آزمایش هیدرومتری، ماسه، سیلت و رس به‌طور میانگین 4/44، 4/32 و 2/23 درصد ذرات خاک کانون‌های گردوغبار کشور را تشکیل‌ می‌دهند. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده از آزمایش دانه‌بندی، حدود 6/15 درصد نمونه‌ها دارای فرسایش‌پذیری خیلی زیاد و حدود 4/84 درصد از نمونه‌ها دارای فرسایش‌پذیری زیاد می‌باشند. همچنین نتایج نشان‌داد که نمونه‌های جمع‌آوری‌شده از کانون‌های گردوغبار جنوب کشور مانند استان سیستان و بلوچستان، هرمزگان، بوشهر و کرمان دارای بیشترین فرسایش‌پذیری نسبت به سایر نمونه‌ها می‌باشند.