پژوهشی در واژههای دیوان ذوالفقار شروانی
نویسندگان
1 استادیار گروه فرهنگنویسی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران، ایران
2 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد زبانهای باستانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.48308/hlit.2024.234310.1282چکیده
سید قوامالدین حسین بن صدرالدین علی معروف به ذوالفقار شروانی (د: 689ه.ق.) و متخلص به ذوالفقار و قوام از شاعران فصیح فارسیگو و از مادحان خوارزمشاهیان و اتابکان لُر و قراختائیانِ کرمان است. با وجود اینکه وی از شاعران توانا و دانشمند ادب فارسی به شمار میرود، پژوهشگران چندان به آثار وی توجّهی نشان ندادهاند چرا که تا امروز چاپی حروفی از دیوان وی در دسترس نیست و چاپ عکسی نسخۀ دیوان وی تنها یک بار در 1934م. منتشر شده است. با بررسی دیوان وی درمییابیم که تعداد قابل توجّهی واژۀ بسیط یا بسیطگونه که در فرهنگهای رایج فارسی مدخل نشده است و یا شواهد چندانی در متون فارسی ندارد در اشعار وی به کار رفته است. وجود این لغات در دیوان ذوالفقار شروانی میتواند ناشی از گویش ذوالفقار شروانی باشد. پژوهش حاضر که از روش کتابخانهای بهره برده است کوششی است برای خوانش صحیح دیوان ذوالفقار شروانی و بحث دربارۀ لغات نادرِ اشعار وی. در این پژوهش با مراجعه به پیکرههای زبانی و فرهنگهای متداول فارسی، دربارۀ این لغات صحبت شده است تا راه برای افزودن این لغات و شواهد به فرهنگهای فارسی و نیز تصحیح انتقادی و شرح این دیوان در آینده هموار شود. همچنین نویسندگان مقالۀ حاضر با بررسی دقیق دیوان ذوالفقار شروانی، نکاتی را دربارۀ زندگی وی یافتهاند که از دید تذکرهنویسان و پژوهشگران پیشین پنهان مانده است.
