فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف از این مقاله طراحی مدل و مدلسازی به عنوان گامی مهم در پیشبرد ادبیات بحث علم دینی و تحقق عملی پروژة علوم انسانی اسلامی بوده است. روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی است که مطالب آن به روش کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده است. یافته‌ها: مدل به لحاظ مفهومی، مجموعه‌ای منسجم و هماهنگ از مبانی، پیش‌فرضهای متافیزیکی و فلسفی علم و به لحاظ منطقی و روش‌شناختی، مشخص کننده و در بردارنده عناصر و مؤلفه‌های روش‌شناختی تولید علم است. مؤلفه‌های مدل‌شناختی به دو دستة عام و خاص قابل تقسیم‌اند. مؤلفه‌های عام با توجه به عناصر مقوّم تعریف مدل، سه مؤلفة تبیین مبانی و بنیاد‌های نظری، تبیین صحیح روش‌شناسی و نظامندی و انسجام مراحل و عناصر دخیل در تکون معرفت‌اند. مؤلفه‌های عام فرعی، مجموعه مؤلفه‌های مدل‌شناختی مستخرج و قابل ارجاع به مؤلفه‌های اصلی‌اند؛ از جمله: تبیین جایگاه عقل و تجربه در تولید علم دینی، نقش محقق و کنشهای انسانی، تنوع منابع معرفتی و تکثّر روش‌شناختی، ارزش‌پذیری نظام علم. مؤلفه‌های خاص مدل‌شناختی نیز تأمین‌کنندة وجه اسلامیت مدل می‌باشند. نتیجه‌گیری: مطالعة تطبیقی و دقیق الگوها و نظریات داخلی و خارجی و بررسی مهم‌ترین چالشها و محلهای نزاع در علم دینی، به طراحان مدل در استکشاف مؤلفه‌های تکون علم دینی و اجماع نظری برای اتخاذ طرحی بایسته در فرایند مدلسازی یاری می‌رساند.