پهنه‌بندی خطر سیل در مناطق خشک با استفاده از مدل ترکیبی AHP-FUZZY در شهرستان دشتی، جنوب ایران

نویسندگان

1 گروه ژئوفیزیک، دانشکده علوم و فناوری نانو و زیستی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

2 استادیار، گروه علوم زمین، دانشکده علوم و فناوری‌های نوین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2024.21525.2011
چکیده

سیل به عنوان شایع‌ترین بلای طبیعی در سراسر جهان در سال‌های اخیر در نظر گرفته شده است. تهیه نقشه‌های پتانسیل خطر سیل برای مدیریت و کاهش خطر سیل لازم و ضروری است. تغییرات اقلیمی و تغییر مسیر رودخانه و مسیل‏ها در مناطق خشک سبب گسترش سیلاب‏ها شده است. هدف از این پژوهش، ارزیابی و پهنه‌بندی مناطق دارای خطر سیلاب با استفاده از رویکرد ترکیبی استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی- فازی (AHP-FUZZY) در شهرستان دشتی در استان بوشهر است. پارامترهای استفاده شده در این پژوهش عبارتند از لایه های بارش، ارتفاع از سطح دریا، شیب، تراکم شبکه زهکشی، کاربری اراضی، زمین‌شناسی و خاک که این لایه ها در محیط ARC GIS تهیه و طبقه‌بندی شده‌اند. سپس بر اساس روش AHP در نرم‌افزار AHP SOLVER وزن‌دهی و به کمک مدل فازی، لایه‌ها فازی شده‌اند و سرانجام با تلفیق روش AHP-FUZZY نقشه ارزیابی و پهنه‌بندی خطر سیل به‌دست آمده است. نتایج حاصل از پهنه‌بندی سیلاب نشان می‌دهد که شهرستان دشتی از لحاظ آسیب‌پذیری به پنج طبقه تقسیم می‌شود که ۵/۶ درصد از منطقه در محدوده خطر بسیار بالا و ۹/۲۷ درصد از منطقه در محدوده خطر بالا قرار دارد. نتایج نشان می دهد بتحلیل نقشه های نهایی نشان می دهد که یشترین پتانسیل خطر سیل مربوط به شهرهای خورموج، سنا و شنبه می باشد. تلفیق روش AHP-FUZZY قابلیت بالایی در ارزیابی و پهنه‌بندی خطر سیل دارد لذا آگاهی از پتانسیل سیل‌خیزی منطقه می‌تواند در هنگام رخداد سیلاب در جهت تدوین برنامه های مدیریت سیلاب مؤثر واقع شود.