روابط فرامحلی حلقه مفقوده سیاستهای توسعه اقتصاد دانشبنیان
نویسندگان
1 پسا دکتری رشته جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد، گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.30507/jmsp.2023.359349.2477چکیده
در سالهای اخیر سطوح تحلیلهای فضایی در جغرافیای اقتصادی دچار دگریسی نرم و بدیع شده و مفهوم روابط فرامحلی و مطالعات فرامحلی بهمثابه روابطی که یک سکونتگاه، شرکت دانشبنیان و یا یک اجتماع محلی با سطوح فضایی بالاتر (ناحیهای، منطقهای، ملی و بینالمللی) برقرار میکند ظهور و رواجی روزافزون یافته است؛ این در حالی است که نقش روابط فرامحلی بهمثابه حلقه مفقوده سیاستهای توسعه اقتصاد دانشبنیان در ایران علیرغم ضرورت سیاستی آن در پیشرفت کشور مورد توجه خاص نظام سیاستگذاری و حکمرانی نبوده و در قوانین و مقررات مهم توسعه اقتصاد دانشبنیان توسط نهادهای مربوطه مورد غفلت واقع گشته است. چراکه در یک سیستم اداری و حکمرانی متمرکز و از بالا به پایین تحقق اهداف توسعه اقتصاد دانشبنیان برای جوامع محلی که در کف هرم سلسله مراتب سازمانی، نهادها و ادارههای ذیربط قرار میگیرند، همواره چالشبرانگیز بوده است. این امر، کنشگران را وا داشته تا بدیلها و گزیدارهایی را برای رهایی از چرخه و تله بروکراتیک و دیوانسالاری و فراتر از آن، بهنفع جوامع محلی جهت ارتقای تاب آوری اقتصادی بجویند، دراینراستا توجه به جریانها، تعاملها و پیوندهای فراتر از سطح محلی بهمثابه گزینهای مطلوب در زیستبوم توسعه اقتصادی جوامع محلی با رویکرد دانشبنیان مدنظر پژوهشگران بینالمللی قرار گرفته است، بهگونهایکه واکاوی و انسجامبخشی پیوندها و جریانهای افــراد، کالاها، اطلاعات، فنــاوریها و نــوآوریها ذیل روابط فرامحلی میتواند توسعه اقتصاد دانشبنیان را متحول نماید. در پژوهش حاضر، علاوه بر بررسی کتابخانهای قوانین و اسناد بالادستی، متون داخلی و خارجی مرتبط، به شیوهای کیفی و با بهرهگیری از تکنیک دلفی با 14 نفر از خبرگان این حوزه که بهگونه هدفمند انتخاب شدند نیز مصاحبه نیمهساختارمند به عمل آمد و دادهها با نرمافزار میکمک، تجزیهوتحلیل شد تا جایگاه جریانهایی متعارف روابط فرامحلی در سیاستهای توسعه اقتصاد دانشبنیان کشور در بستر چهارچوب جریانهای چندگانه کینگدان تبیین گردد و چگونگی پیوند میان ساختار و کنش را در این زیستبوم، بهمنزله بافت اجتماعی یا محیطی که درون آن کنشگران این حوزه فعالیت میکنند، مورد واکاوی قرار گیرد. کاربست مفهوم روابط فرامحلی و بازآرایی ساختاری متناسب با آن بهمثابه رویکردی نو در سیاستهای توسعه اقتصاد دانشبنیان برای دستیابی به یک دیدگاه کلنگر در مسیر بهروزرسانی سیاستهای شبکهسازی در توسعه فناوریها و نوآوریها بهویژه در جوامع محلی در آینده در جوار سایر توصیهها، از پیشنهادهای این مطالعه است.
