کاربرد نظریه داده بنیاد در تحلیل تأثیر خشک شدن دریاچه ارومیه بر معیشت خانوارهای روستایی حوضه دریاچه ارومیه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه زنجان. زنجان، ایران.
2 دانشیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
3 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
doi
10.22034/iaeej.2019.193332.1441چکیده
تغییرات اقلیمی و مدیریت نامناسب در حوضه دریاچه ارومیه زمینه کاهش شدید تراز آبی این دریاچه را فراهم کرده است. ادامه وضعیت فعلی و خشک شدن دریاچه، پیامدهای منفی در تمامی ابعاد زندگی و معیشت روستاییان استانهای همجوار ایجاد کرده است. شناخت صحیح و جامع از این اثرات از دیدگاه خود روستاییان و کارشناسان، زمینه شکلگیری یک درک صحیح برای برنامه ریزان و مسئولین در جهت مدیریت این بحران را فراهم میکند. این تحقیق نیز با هدف شناسایی آثار مستقیم و غیرمستقیم خشک شدن دریاچه ارومیه بر معیشت خانوارهای روستایی انجام شد. از رویکرد کیفی و روش تحلیل نظریه داده بنیاد برای جمع آوری و تحلیل داده ها استفاده شد و روستاییان و کارشناسان روستایی استان های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی جامعه آماری تحقیق بودند که بهصورت هدفمند انتخاب شدند. یافته های تحقیق منجر به شناسایی ۲۱۳ تأثیر مستقیم و غیرمستقیم ناشی از خشک شدن دریاچه شد. در مرحله کدگذاری محوری، 7 مقوله محوری به نامهای افت کمیت و کیفیت منابع آب و خاک، تهدید سرمایههای اجتماعی، تهدید پایداری معیشت، امنیت شغلی و مهاجرت، تهدید امنیت غذایی، سلامتی جانداران و عملکرد آنها، دخالت نهادهای خارج از روستا در برنامهریزی روستاییان و تغییرات نگرشی، دانشی و افزایش تغییرات اقلیمی استخراج شدند. در کدگذاری انتخابی روابط بین مقولات شناسایی و تبیین گردید. با توجه به نتایج تحقیق، مشخص گردید که خشک شدن دریاچه ارومیه بر تمام ابعاد معیشت پایدار روستایی تأثیر منفی داشته است و نتایج این مطالعه میتواند به مدیریت اثربخش این بحران در شمال غرب کشور کمک کند.
