فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از پدیده­‌های مخرب جوی که مناطق دارای اقلیم خشک تا فراخشک مانند استان یزد را به‌شدت تحت تأثیر خود قرار می‌دهد، طوفان گردوغبار است. این مخاطره جوی، زیان­‌های زیادی را به‌دنبال دارد که از جمله آنها می‌توان به مشکلات محیط زیستی، اجتماعی-اقتصادی، سلامت انسان، اقلیم و ریزاقلیم اشاره کرد. پایش مکانی و زمانی دقیق گردوغبار می­تواند به شناسایی مسیر و کانون این پدیده کمک کرده و نقشی حیاتی در مدیریت و کاهش خسارات احتمالی طوفان ایفا کند. در پژوهش حاضر، سه نمونه از طوفان­‌های گردوغبار رخ داده در سال 2022 میلادی در استان یزد مورد واکاوی قرار گرفت. زمانی که دید افقی کمتر از 5/3 کیلومتر و یکی از کدهای 06 تا 09و یا 30 تا 35 گزارش شده باشد، یک طوفان گردوغبار مؤثر در نظر گرفته می‌­شود. برای شناسایی مسیرهای انتقال توده گردوغبار به استان یزد، از مدل لاگرانژی HYSPLIT استفاده شد. نتایج حاصل از این مدل نشان داد که توده‌­های گردوغبار برای رسیدن به استان یزد سه مسیر اصلی جنوب‌غربی، غربی-شمال‌غربی و شمال‌شرقی را طی می­کنند. برای بررسی توزیع مکانی گردوغبار و نیز شناسایی دقیق‌­تر منابع گردوغبار از داده‌های عمق نوری هواویزها مبتنی بر سنجش از دور، فرآورده­ MOD04/ MYD04_L2 و همچنین فرآورده MOD08_D3 استفاده شد. تصاویر به‌دست آمده از سنجنده مودیس، کانون­‌های گردوغبار خارجی را بیابان­‌‌های بزرگ عراق، سوریه، شبه جزیره عربستان و صحرای ترکمنستان و منشاء داخلی گردوغبار انتقالی را مناطق بیابانی واقع در استان­‌های سمنان و اصفهان در شمال شرق استان یزد معرفی می‌­نمایند. ضمن این­ که تالاب گاوخونی در شمال‌غرب منطقه مورد مطالعه به‌عنوان تشدیدکننده گردوغبار انتقالی از مرزهای غربی کشور عمل می­‌کند. همچنین نتایج به‌دست آمده از داده‌های ماهواره­ای و مدل HYSPLIT با یگدیگر همخوانی دارند.