برنامه‌ریزی راهبردی حفاطت در مناطق استپی با محوریت گونه‌های شاخص (مطالعه موردی: هوبره آسیایی در جنوب استان کرمان)

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2024.20926.1974
چکیده

هوبره آسیایی (Chlamydotis macqueenii) یکی از گونه‌های آسیب‌پذیر در مناطق استپی کشور و از جمله جنوب کرمان است که جمعیت آن به دلایل متعدد کاهش یافته و گونه‌ای تهدید شده محسوب می‌شود. هدف از تحقیق حاضر، بررسی و تحلیل نقاط قوّت، ضعف، تهدید‌ها و فرصت‌های مناطق استپی جنوب استان کرمان، زیستگاه و راهگذر مهاجرتی هوبره آسیایی با استفاده از رویکردهای کیفی و کمّی و ارائه راهکار مدیریتی مناسب در این مناطق است. در این تحقیق از پرسشنامه ‌استفاده و توسط 15 نفر از کارشناسان و خبرگان تکمیل شد. مهم‌ترین نقطه قوّت، موقعیت جغرافیایی منطقه و نقش ارتباط‌دهنده آن برای مهاجرت گونه و مهم‌ترین نقطه ضعف، خشکسالی پی‌درپی و نبود منابع آبی کافی و تخریب پوشش‌گیاهی منطقه است. شکار غیرمجاز، زنده‌گیری و قاچاق هوبره به دلیل فقر اقتصادی و فرهنگی مردم به‌عنوان مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده شناسایی شد. اجرای برنامه‌های آموزشی و فرهنگی برای آگاهی مردم در مورد این گونه و غیرقانونی‌بودن شکار آن و حفاظت مؤثر جهت جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی و شکار غیرمجاز هوبره، مهم‌ترین فرصت جهت بهبود شرایط هوبره در منطقه شناخته شد. ماتریس برنامه‌ریزی راهبردی کمّی نشان داد که توجه مسئولان به منطقه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های هوبره در کشور، شناساندن ارزش‌های گونه‌های نادر و با‌ارزش منطقه به مردم محلی، جهت ایجاد انگیزه برای حفاظت از زیستگاه‌های آنها، انجام مطالعات و پروژه‌های تحقیقاتی پیرامون قابلیت‌ها و پتانسیل‌های منطقه و افزایش امنیت برای جلوگیری از تردد قاچاقچیان، مهم‌ترین راهبردها برای برنامه‌ریزی حفاظت است.