ارزیابی روند تغییرات پهنه آبی تالاب صالحیه در اثر احداث زهکش
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسیارشد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشآموخته کارشناسیارشد، گروه علوم و مهندسی محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استادیار، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 دانشیار، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
5 دانشجوی دکتری، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.29252/aridbiom.2024.20315.1942چکیده
تالاب صالحیه، واقع در دو استان البرز و قزوین که در سالهای اخیر خشک شده، باعث ایجاد گردوغبار در کشور شده است. هدف از این پژوهش، ارزیابی تغییرات رطوبت در تالاب صالحیه و بررسی نقش زهکشها در خشکشدن بستر تالاب و ارتباط آن با وقوع گردوغبار است. با استفاده از تصاویر ماهوارهای لندست ۵، ۷، ۸ و ۹ از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳، شاخص اصلاحشده تفاضلی آب نرمال (MNDWI) محاسبه شد. احداث زهکشها باعث تغییر در محدوده آبگیری تالاب شده است؛ بنابراین، آزمون روند ناپارامتری من-کندال قبل و بعد از ساخت زهکش در دو محدوده آبگیری قبلی و کنونی انجام شد. همچنین، بهمنظور بررسی تأثیر و آسیب گردوغبار به شهرهای واقع در مسیر حرکت باد، دادههای باد ایستگاههای سینوپتیک اطراف تالاب با رسم نمودار گلطوفان تجزیهوتحلیل شد. نتایج نشان میدهد که در بازه زمانی موردمطالعه، روند کلی تغییرات رطوبت در تالاب صالحیه کاهشی بوده و شاخص MNDWI در اکثر سالها منفی بوده است که بهدلیل خشکسالی حاکم بر منطقه است. بهدلیل کاهش رطوبت و خشکشدن بستر تالاب، پدیده گردوغبار و مشکلات حاصل از آن در شهرهای اطراف تالاب گسترش یافته است. بنابراین، لازم است تدابیری برای حفظ و مدیریت منابع آبی تالاب صالحیه و جلوگیری از خشکشدن آن نظیر بهینهسازی مصرف آب، جلوگیری از ساخت زهکشهای نامناسب و استفاده از راهکارهای مختلف برای کاهش پدیده گردوغبار نظیر احداث بادشکن مکانیکی اتخاذ شود.
