فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با نگاه روان‌شناختی، رأی‌دادن به‌عنوان یک رفتار سیاسی، همان ابراز نگرش اجتماعی در حوزه عمل سیاسی است. نگرش‌های سیاسی در سایه استدلال­هایی ابراز می­شوند که بیانگر نوع و سطح درگیری‌های برخاسته از نیازها و آرمان‌های مشارکت‌گنندگان است. در مباحث نگرش­ها در روان­شناسی اجتماعی دو گرایش ابزاری و ابرازگر- ارزشی مفهوم‌سازی شده است که به‌ترتیب دو نوع درگیری پیامدی و ارزشی را به بار می‌آورد. گرایش ارزشی به ویژگی‌های شخصیتی مربوط است. به منظور دسته­بندی و الگوپردازی استدلال‌های منتهی به رفتار رأی‌دهی بر پایه درگیری­های مبتنی بر نگرش، در یک مطالعه کیفی، با مراجعه به 345 نفر از کسانی که دست‌کم یکبار در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کرده بودند پیرامون انگیزه‌ و انتظاراتشان از منتخب مورد نظر مصاحبه شد. بیش از 3000 استدلال جمع­آوری و پس از عملیات پالایشی به 609 گویه کاهش یافت. استدلال‌ها در چهار گروه در قالب یک جدول 2×2، بر پایه سطح و نوع درگیری دسته‌بندی شدند. نتایج نشان داد الگویی از سوگیری­های استدلالی بر پایه سطح و نوع درگیری­های مبتنی بر نگرش قابل تمایز است: سوگیری‌های نخبگان، متعهدان، نیازگشا، و شخص-محور؛ که به‌ترتیب بر محور مطالبات مدنی، فرهنگی-ایدئولوژیک، اقتصادی- معیشتی، و روان‌شناختی قابل شناسایی است.