تأثیر باکتری Bacillus cereus و سلنیوم بر برخی خصوصیات مورفوفیزیولوژیک و محتوای یونی گونه بیابانی جفنه (.Salsola arbuscula Pall) تحت تنش سرب

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 استاد گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 استادیار گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

4 دانشیار گروه مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2024.20802.1968
چکیده

در سال‌های اخیر به‌علت توسعه عملیات معدن‌کاوی، انواع عناصر سنگین به عرصه‌های طبیعی وارد شده است. به دلیل پایداری طولانی مدت عناصر سنگین در خاک و جهت جلوگیری از ورود آنها به زنجیره غذایی، ضرورت دارد تا با روش‌های دوستدار محیط‌زیست مانند گیاه‌پالایی، نسبت به حذف آنها از خاک اقدام گردد. این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر باکتری محرک رشد گیاه (Bacillus  cereus) و سلنیوم، بر توان گیاه‌پالایی گونه جفنه (Salsola arbuscula  Pall.) در خاک آلوده به سرب انجام شد. آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در سه تکرار انجام گرفت. فاکتورهای مورد بررسی شامل غلظت سرب با سه سطح (شاهد، 100 و 200 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک)، باکتری محرک رشد گیاه و سلنیوم (شاهد و غلظت 6 میکرومول) در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که افزایش سرب باعث کاهش معنی‌دار مقدار جذب عناصر غذایی، مقدار کلروفیل و وزن خشک گیاه و افزایش معنی‌دار پرولین و آنتوسیانین و انباشت سرب در ریشه جفنه شد. کاربرد همزمان سلنیوم و Bacillus  cereus باعث افزایش معنی‌دار 40 درصدی سرب ریشه، 29 درصدی وزن خشک گیاه، 36 درصدی کلروفیل و افزایش 17، 18 و 27 درصدی پتاسیم، منیزیم و آهن شد. کاربرد همزمان سلنیوم و Bacillus  cereus باعث کاهش معنی‌دار 30 درصدی آنتوسیانین و 20 درصدی پرولین شد. با توجه به انباشت سرب در ریشة گیاه جفنه، نتیجه‌گیری شد که این گیاه می‌تواند برای فرآیند تثبیت گیاهی در خاک‌های آلوده به سرب مناسب باشد و باکتری Bacillus cereus و سلنیوم با بهبود شرایط بیوشیمیایی گیاه، توانایی گیاه‌پالایی آن را به سرب افزایش دادند.