فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خشکسالی یکی از فراگیرترین و پرهزینه‌ترین بلایای طبیعی است که بشر با آن مواجه است. استفاده از شاخص‌های مبتنی بر سنجش از دور یکی از ابزارهای کارآمد جهت پایش تغییرات مکانی-زمانی خشکسالی در مناطق وسیع دارای تنوع اقلیمی همچون کشور ایران می‌باشد. پژوهش حاضر به منظور ارزیابی مقایسه‌ای نتایج حاصل از پایش ماهانه وضعیت خشکسالی براساس دو شاخص مبتنی بر داده‌های ماهواره‌ای در فصل رشد در بازه زمانی 21 ساله (2021-2001) در گستره ایران است. محاسبه شاخص شدت خشکسالی (DSI) و استخراج شاخص خشکسالی پالمر (PDSI) در بستر گوگل ارث انجین (GEE) انجام گردید. به علاوه، با استفاده از آزمون پیرسون، همبستگی دو متغیره بین مقادیر این دو شاخص‌ شدت خشکسالی با متغیرهای هیدرواقلیمی شامل بارش (محصول ماهواره‌ای CHIRPS)، دما (LST سنجنده مودیس) و رطوبت خاک (محصولات GLDAS) و پوشش گیاهی (NDVI سنجنده مودیس) در هفت پهنه‌ اقلیمی ایران مورد ارزیابی قرار گرفت. توزیع مکانی طبقات مختلف خشکسالی براساس مقادیر DSI و PDSI نشان داد که در سال 2001 (سال خشک) به‌ترتیب حدود 21 درصد و 99 درصد گستره ایران در شرایط خشکسالی و در سال 2020 (سال مرطوب) به‌ترتیب حدود 92 درصد و 73 درصد کشور در شرایط ترسالی قرار داشته است. براساس تغییرات زمانی مقادیر DSI و PDSI به‌ترتیب 25 و 75 درصد ماه‌های فصل رشد در بازه زمانی 21 ساله در گستره ایران، دارای وضعیت خشکسالی خفیف تا بسیار شدید (طبقات D2 تا D5) بوده‌اند. ارزیابی همبستگی‌ دو متغیره به‌تفکیک هفت پهنه اقلیمی کشور نشان داد که بین مقادیر DSI و PDSI در پهنه‌های اقلیمی فراخشک، خشک، نیمه‌خشک شدید و نیمه‌خشک میانه، رابطه مستقیم معنی‌دار وجود دارد و مقادیر DSI با درجه حرارت رابطه معکوس معنی‌دار و با بارش و رطوبت خاک رابطه مستقیم معنی‌دار دارند و همچنین با مقادیر NDVI دارای همبستگی مثبت قوی هستند.