بررسی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر سازگاری بخش کشاورزی با کم‌آبی (مورد مطالعه: روستای شیرکوه، استان گیلان)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2023.20661.1957
چکیده

کم‌­آبی و خشکسالی، رونق و توسعه بخش کشاورزی، امنیت غذایی و پایداری سکونت‌گاه‌های روستایی را با چالش مواجه ساخته است. طی سال‌­های اخیر، کاهش آورد رودخانه سفیدرود به استان گیلان، تغییر اقلیم و افزایش تقاضا برای آب، منجر به بروز کم‌­آبی در مناطق روستایی و بخش کشاورزی این استان شده است. در پژوهش حاضر، مؤلفه­‌های اثرگذار بر سازگاری با کم‌آبی بخش کشاورزی روستای شیرکوه در استان گیلان بررسی گردید. در این راستا، درخت تصمیم جامع با پنج معیار و 37 زیرمعیار طراحی شد. نتایج حاصل از تحلیل نظرات 15 خبره در قالب مقایسه‌های زوجی با کاربرد رهیافت تحلیل سلسله مراتبی فازی نشان داد که معیار «دانش فنی بهره‌­بردار» با وزن نسبی 1/33 درصد بیشترین اهمیت را در سازگاری بخش کشاورزی روستای نمونه با کم‌آبی دارد. همچنین، معیارهای «اقتصادی» و «تنوع درآمدی» به ترتیب با 4/25 و 3/19 درصد در جایگاه­ بعدی قرار دارند. سه زیرمعیار «توسعه آگاهی و اطلاعات کشاورزان در مواقع بحرانی»، «تبیین راهکارهای سازگاری متناسب با سطح و درک افراد محلی» و «بهره‌­گیری از سامانه آبیاری پیشرفته» مربوط به معیار «دانش فنی بهره‌­بردار» با مجموع وزن نسبی 7/44 درصد به ترتیب بیشترین اثر را بر سازگاری بخش کشاورزی منطقه مورد مطالعه دارا می‌­باشند. همچنین، دو زیرمعیار «اشتغال در فعالیت‌های متنوع کشاورزی» و «توسعه فعالیت‌های مرتبط با گردشگری» بیش از 75 درصد وزن نسبی را در بین زیرمعیارهای تنوع درآمدی به خود اختصاص داده‌اند. یافته­‌های این پژوهش بستر مناسبی جهت شناسایی راهبردهای مناسب برای سازگاری با کم‌­آبی در بخش کشاورزی روستای شیرکوه و تدوین بسته سیاستی فراهم آورده است.