واکاوی ارتباط بین تغییرات پوشش گیاهی و لندفرمهای بیابانی در شمال استان اصفهان
نویسندگان
1 عضو هیات علمی، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
4 استادیار، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
doi
10.29252/aridbiom.2023.20350.1944چکیده
هدف از این پژوهش واکاوی تغییرات پوشش گیاهی در لندفرمهای بیابانی شمال استان اصفهان با استفاده از دادههای ماهوارهای لندست 5 و 8، سنجندههای TM و OLI-TIRS در دوره 2020-1987 است. در این راستا، 200 تصویر در 27 ماه گرم سال (از اول ژوئن تا آخر آگوست، برابر با اوایل خرداد تا اوایل شهریور) اخذ شد. پس از پیشپردازشهای لازم روی تصاویر پوششدهنده محدوده مورد بررسی و با طبقهبندی لندفرمهای زمین بر اساس نمایه موقعیت توپوگرافی Topographic Position Index (TPI)، نمایه پوشش گیاهی NVDI مورد واکاوی قرار گرفت. نتایج نشان میدهد که الگوی تغییرات پوشش گیاهی از پهنههای کوهستانی به سوی مناطق هموار نزولی است. بررسی شرایط پوشش گیاهی در لندفرمهای حاصل از TPI نشان داد که بیشینه مقادیر NDVI مربوط به واحد برآمدگیها، کوهها و ارتفاعات و کمینه مقادیر آن متعلق به واحد دشتهای هموار (پلایاها، کفههای گلی و رسی) است. در مجموع، مقادیر NDVI از لندفرم کوهستان به سوی پلایاها و چالهها روندی کاهشی دارد. اُفت چشمگیر NDVI در ارتفاع 1400 متری (دشتسرهای میانی) آشکار است. در لندفرم کوهستان (ارتفاعات بالاتر از 1400 متر) مقادیر NDVI افزایش مییابد. در شیبهای بیشتر از 65 درجه (زمینهای سنگلاخی و صخرهای مرتفع) روند کاهشی NDVI تشدید شده است. نمایه NDVI چهار فاز تغییرات را نیز آشکار کرد که فاز چهارم از 2020-2014 دارای روند کاهشی بوده و مساحت این نمایه از 34380 کیلومتر مربع به 34200 کیلومتر مربع کاهش یافته است. تغییرات فضایی نمایه NVDI در سال 2030 آشکار ساخت که ارتفاعات کرکس تا مارشنان و پهنههای بین کاشان تا اردستان دچار شرایط بحرانی خواهند شد؛ این مسئله نیازمند توجه ویژه مسئولان و مدیران اجرایی مربوطه در این زمینه است.