واکاوی ارتباط بین تغییرات پوشش گیاهی و لندفرم‌های بیابانی در شمال استان اصفهان

نویسندگان

1 عضو هیات علمی، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 استادیار، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2023.20350.1944
چکیده

هدف از این پژوهش واکاوی تغییرات پوشش گیاهی در لندفرم‌­های بیابانی شمال استان اصفهان با استفاده از داده­‌های ماهواره‌­ای لندست 5 و 8، سنجنده­‌های TM و OLI-TIRS در دوره 2020-1987 است. در این راستا، 200 تصویر در 27 ماه گرم سال (از اول ژوئن تا آخر آگوست، برابر با اوایل خرداد تا اوایل شهریور) اخذ شد. پس از پیش‌پردازش­‌های لازم روی تصاویر پوشش­‌دهنده محدوده مورد بررسی و با طبقه‌­بندی لندفرم‌­های زمین بر اساس نمایه موقعیت توپوگرافی Topographic Position Index (TPI)، نمایه پوشش گیاهی NVDI مورد واکاوی قرار گرفت. نتایج نشان می‌­دهد که الگوی تغییرات پوشش گیاهی از پهنه­‌های کوهستانی به سوی مناطق هموار نزولی است. بررسی شرایط پوشش گیاهی در لندفرم‌های حاصل از TPI نشان داد که بیشینه مقادیر NDVI مربوط به واحد برآمدگی‌­ها، کوه‌­ها و ارتفاعات و کمینه مقادیر آن متعلق به واحد دشت­‌های هموار (پلایاها، کفه‌­های گلی و رسی) است. در مجموع، مقادیر NDVI از لندفرم کوهستان به سوی پلایاها و چاله‌ها روندی کاهشی دارد. اُفت چشمگیر NDVI در ارتفاع 1400 متری (دشت‌­سرهای میانی) آشکار است. در لندفرم کوهستان (ارتفاعات بالاتر از 1400 متر) مقادیر NDVI افزایش می­‌یابد. در شیب‌­های بیشتر از 65 درجه (زمین‌­های سنگلاخی و صخره‌ای مرتفع) روند کاهشی NDVI تشدید شده است. نمایه NDVI چهار فاز تغییرات را نیز آشکار کرد که فاز چهارم از 2020-2014 دارای روند کاهشی بوده و مساحت این نمایه از 34380 کیلومتر مربع به 34200 کیلومتر مربع کاهش یافته است. تغییرات فضایی نمایه NVDI در سال 2030 آشکار ساخت که ارتفاعات کرکس تا مارشنان و پهنه‌­های بین کاشان تا اردستان دچار شرایط بحرانی خواهند شد؛ این مسئله نیازمند توجه ویژه مسئولان و مدیران اجرایی مربوطه در این زمینه است.