فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در ذخیره‌­گاه­­‌های زیست­‌کره، تنوع زیست‌­­فرهنگی به‌عنوان کلید روابط بین فرهنگ و طبیعت مطرح می­‌شود. استفاده از روش‌­های متفاوت مدیریت راهبردی از جمله SWOT می­‌تواند حفاظت پایدار ذخیره‌­گاه زیست‌­کره را تضمین کند. هدف این پژوهش، کاربرد مدل SWOT در شناسایی راهبردهای ذخیره‌گاه زیست‌کره هامون در جنوب‌شرق ایران است. برای این کار با توزیع 30 پرسشنامه بین کارشناسان منابع طبیعی و محیط‌زیست، عوامل داخلی و خارجی تأثیرگذار بر تنوع زیست فرهنگی ذخیره‌گاه مشخص شد. یافته­‌ها نشان داد که از بین عوامل داخلی، بیشترین نقطه قوّت و ضعف را به ترتیب وجود گودال­‌های آبی و واقع‌شدن در منطقه خشک تشکیل می­‌دهد. از بین عوامل خارجی، بیشترین امتیاز فرصت و تهدید را به ترتیب مدیریت روابط بین انسان و طبیعت در ذخیره‌­گاه و وابستگی تالاب به منابع آبی خارج از کشور و عدم‌تعهد کشور افغانستان به حق‌­آبه تالاب به خود اختصاص داد. مجموع امتیازات ماتریس­‌های ارزیابی عوامل داخلی 05/3 و عوامل خارجی 71/2 محاسبه شد. این امتیاز برای تهدیدات و ضعف‌­ها 91/2  بوده که بیشتر از امتیاز قوّت­‌ها و فرصت­‌ها 84/2 بوده است. با توجه به امتیاز بالاتر تهدیدات و ضعف­‌ها نسبت به قوّت‌­ها و فرصت‌ها، راهبردهای تدافعی (WT) به عنوان بهترین راهبرد پیشنهاد شد. ارائه طرح حفاظتی بر اساس الگوهای ذخیره‌­گاه­‌های زیست­‌کره، تهیه برنامه مدیریت یکپارچه زیست‌­فرهنگی و هماهنگ در خصوص سیاست­‌ها و تصمیم­‌گیری‌­ها بین دستگاه‌­های اجرایی ذی‌نفع، تهیه و اجرای طرح مدیریت جامع منابع آب به منظور احیای تالاب های هامون و بالابردن آگاهی مردم و جوامع محلی در خصوص ارزش‌های زیست فرهنگی ذخیره‌گاه زیست‌کره هامون از مهم‌ترین راهبردهای تدافعی پیشنهادی بوده است. افزون بر آن، راهبردهای تهاجمی (SO)، رقابتی (ST) و محافظه‌کارانه (WO) نیز در اولویت‌های بعدی ارائه شد. اجرای این راهبردها می­تواند در مدیریت و برنامه‌­ریزی فعلی و آینده تنوع زیست‌­فرهنگی و تصمیم‌­گیری و سیاست­گذاری مؤثرتر ذخیره‌­گاه­ زیست­‌کره هامون کمک نماید.