بررسی تأثیر کاشت درختچه سیاه‌تاغ بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک (مطالعه موردی: مراتع شهرستان مه‌ولات)

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت‌حیدریه، تربت‌حیدریه، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت‌حیدریه، تربت‌حیدریه، ایران

3 استادیار گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت‌حیدریه، تربت‌حیدریه، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2023.20082.1935
چکیده

در این تحقیق، تأثیر گونه درختی سیاه‌­تاغ (Haloxylon aphyllum) بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک زیراشکوب با­ توجه به سن گیاه مورد بررسی قرار گرفت. بدین‌صورت که تأثیر درختچه سیاه‌تاغِ 2، 5 و 10 ساله در دو عمق 30-0 سانتیمتر و 60-30 سانتیمتر بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک شامل مؤلفه‌های ازت کل، فسفر کل، پتاسیم، کربن آلی خاک، بافت خاک، اسیدیته، هدایت الکتریکی و نسبت کربن به نیتروژن خاک ارزیابی شد. در این تحقیق، 30 نمونه خاک از زیراشکوب سیاه‌­تاغ (برای هر سن 10 نمونه و برای هر عمق 5 نمونه) و 30 نمونه از فضای بین درختچه‌های تاغ برداشت و در آزمایشگاه، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آن­ها اندازه‌­گیری شد. سپس داده‌­های به‌دست‌آمده با استفاده از آزمون‌های تجزیه واریانس و آزمون من­-ویتنی در محیط نرم­‌افزار SPSS تحلیل شد. نتایج نشان داد که حضور درختچه سیاه‌تاغ و سن آن در هر دو عمق مورد مطالعه، تأثیر معنی‌داری بر مقدار اسیدیته دارد، درحالی‌که تأثیر معنی‌­داری در هدایت الکتریکی خاک ندارد. تفاوت معنی‌­داری بین بافت خاک در منطقه آزمایش و منطقه شاهد مشاهده ‌شد اما مقدار شن، سیلت فقط در درختچه‌های دو ساله و در هر دو عمق در زیر درختچه تاغ و فضای بین درختچه‌ها تغییر معنی‎‌دار داشتند. کاشت گیاه سیاه‌تاغ بر نیتروژن و کربن آلی در عمق 30-0 سانتیمتر تأثیر معنی­‌داری داشته، اما در عمق 60-30 سانتیمتری تأثیری نداشت. سن گیاه سیاه‌تاغ در هر دو عمق مورد مطالعه بر مقدار نیتروژن و کربن آلی خاک تأثیر معنی­‌داری گذاشته است. کاشت گیاه سیاه‌تاغ در هیچ‌یک از دو عمق مورد مطالعه بر متغیر فسفر، پتاسیم و شاخص تجزیه لاشبرگ (نسبت کربن به نیتروژن C/N) خاک تأثیر معنی­‌داری نشان نداد اما سن گیاه در هر دو عمق بر پتاسیم خاک و در عمق 30-0 سانتیمتر بر فسفر خاک تأثیر معنی‌­داری نشان داد. نتایج کلی این پژوهش نشان داد که اثر سن گیاه بر تغییر خصوصیات شیمیایی خاک زیر آن معنی‌دار بوده و با افزایش سن توده، این اثر مشهودتر است.