فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدیریت منابع آب به‌ویژه در حوزه‌های آبخیز بدون آمار، مستلزم شناخت فرآیندهای هیدرولوژیکی به‌خصوص رواناب به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین فازهای چرخه هیدرولوژیکی است. تحقیق حاضر با هدف تعیین کارآیی و قابلیت استفاده از مدل SWAT در شبیه‌سازی بیلان آبی حوزه آبخیز فخرآباد مهریز انجام شد. به‌منظور اجرای اوّلیّة مدل، داده‌های مورد نیاز شامل داده‌های هواشناسی (بارش، حداقل و حداکثر دما، رطوبت نسبی، سرعت باد)، نقشه‌های پایة منطقه (نقشة رقومی ارتفاع، کاربری اراضی، شیب و نقشه خاک) و داده‌های دبی ماهانة ایستگاه هیدرومتری فخرآباد استفاده شد. پس از اجرای اوّلیّه مدل SWAT، خروجی برای واسنجی و اعتبارسنجی به نرم‌افزار SWAT-CUP فراخوانی شد و پس از آنالیز حساسیت به‌منظور مشخص ­کردن متغیرهای حساس مدل اجرا گردید. واسنجی و اعتبارسنجی برای بازه زمانی 1998-2014 انجام شد. دقت شبیه‌سازی رواناب ماهانه با استفاده از شاخص ضریب تعیین (R2) و نش­ساتکلیف (NSE) برای مرحلة واسنجی 73/0 و 71/0 و برای مرحلة اعتبارسنجی به ترتیب 54/0 و 53/0 به دست آمد. برای شاخص‌های ارزیابی عدم قطعیت نیز مقادیر قابل قبولی به دست آمد. P-فاکتورو R-فاکتور، برای دورة واسنجی به ترتیب 56/0 و 65/0 و برای دورة اعتبارسنجی به ترتیب 54/0 و 68/0 محاسبه شد. نتایج نهایی نشان داد که به‌طور متوسط حدود 67 درصد بارش به‌صورت تبخیر و تعرّق وارد اتمسفر می‌گردد، 23 درصد به‌صورت رواناب سطحی و جریان زیرسطحی به آبراهه‌ها وارد می‌شود. نتایج نشان­دهندة کارآیی مدل SWAT در شبیه‌سازی بیلان آبی حوزه آبخیز فخرآباد است و به برنامه‌ریزی دقیق‌تر منابع آب در این حوضه کمک می‌کند.