ارزیابی ساختار و عملکرد چشم‌انداز‌های بیابانی با استفاده از تحلیل عملکرد چشم‌انداز و شاخص‌های سنجش از دوری

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2023.19284.1910
چکیده

در این مطالعه، ساختار و عملکرد مناطق اطراف تالاب بین‌المللی گاوخونی با کلاس‌­های مختلف بیابان­زایی با استفاده از روش تحلیل عملکرد چشم‌انداز (LFA) و شاخص نشت جهت‌دار گیاهی (CDLI) مستخرج از سنجنده OLI لندست 8 و شاخص‌های گیاهی NDVI، SAVI-A، PD54 و STVI-1 ارزیابی و مقایسه گردید. در این تحقیق، 6 مکان مختلف انتخاب و در هر مکان، تعداد دو تا سه ترانسکت 50 متری مستقر شد. طول و عرض لکه‌‌‌ها و فضای بین‌لکه‌ای به‌طور ممتد اندازه‌گیری و تعداد 11 شاخص سطحی در تمام لکه‌های اکولوژیک و فضای بین‌لکه‌ها با سه تکرار ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که معیار‌های عملکردی پایداری و عناصر غذایی اختلاف معنی‌داری در میان مکان‌های مطالعاتی نداشت ولی شاخص چرخه موادغذایی در مکان‌های تاغ‌کاری‌شده (Haloxylon ammodendron)، اشنان­زار (Seidlitzia rosamrinus) و گَنگ­زار­ (Halocnmum strobilcaum) در مقایسه با سایر مکان‌ها در سطح 5 درصد اختلاف معنی­دار داشت. شاخص‌­های ساختاری و عملکردی در مناطق با کلاس­‌های مختلف بیابان­زایی در سطح آماری 5 درصد با یکدیگر اختلاف معنی­دار نداشتند. شاخص PD54 به علت تمایز بهتر میزان نشت منابع میان مکان‌های مختلف، بهترین عملکرد را داشت و یک رابطة قوی بین این شاخص و شاخص نشت جهت­دار گیاهی وجود داشت (%9/71=R2). همچنین رابطة منفی و معنی­داری در سطح 5 درصد بین میزان نشت و درصد پوشش وجود داشت. مطالعه حاضر نشان داد که تلفیق روش LFA و شاخص نشت CDLI می‌­تواند بطور مناسبی شرایط ساختاری و عملکردی اکوسیستم­های مناطق بیابانی را ارزیابی کند.