فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به تغییرات اقلیمی در تمامی نقاط کره زمین، یکی از مهم‌ترین ابزارهای مقابله با تغییرات اقلیمی از دیدگاه مدیریتی در سطح منابع طبیعی، آگاهی از میزان سازگاری گیاهان چوبی در شرایط تغییرات اقلیمی است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثر عوامل اقلیمی بر سازگاری گونه‌های درختی مورد استفاده به‌منظور جنگلکاری در شهر رباط‌کریم با میانگین یک منطقة خشک در جنوب غربی استان تهران است. برای انجام این مطالعه، پس از تسطیح و آماده‎‌سازی بستر کاشت، در سال 1395 جنگلکاری با گونه‌های دو ساله توت نرک‌، کاج تهران‌، آسمان‌دار‌، زبان‌گنجشک‌، افرای سیاه و اقاقیا در شهر رباط‌کریم انجام شد. در هنگام کاشت، قطر بن، ارتفاع نهال، شادابی برگ‌ها (مطلوب، متوسط و رنگ‌پریده) و سلامت نهال (سالم، نیمه‌سالم، آفت‌زده) اندازه‌گیری شدند. پس از گذشت 6 سال، در سال 1401 نیز دوباره این ویژگی‌­ها اندازه‌گیری شد. روند عناصر اقلیمی شامل بارش، متوسط دما (C°)، متوسط دمای حداکثر (C°)، متوسط دمای حداقل (C°)، متوسط سرعت باد (m/s)، متوسط تعداد ساعات آفتابی از سال 1330 الی 1400 و متوسط تبخیرتعرق مرجع (میلی‌متر) از 1400-1370 نیز بررسی شد. نتایج تجزیه و تحلیل عناصر اقلیمی نشان داد تغییرات اقلیمی به شکل افزایش میانگین دمای سالانه، افزایش حداکثر و حداقل دما، کاهش میزان مجموع بارش سالانه، کاهش میزان سرعت باد و افزایش میزان تبخیر-تعرق مرجع در حال وقوع هستند. از تعداد 150 اصله نهال در هنگام کاشت، در سال 1401 تعداد افرای سیاه به 80 اصله رسیده و تعداد نهال‌های کاج تهران و اقاقیا بدون تغییر خاصی و به ترتیب برابر با  145 و 142 اصله بود. از نظر میزان رویش قطری بیشترین میزان رویش، مربوط به اقاقیا و کاج تهران (به ترتیب با داشتن 09/1 و 05/1 سانتی‌متر در سال) است و کمترین میزان مربوط به گونه افرای سیاه (با داشتن رویش قطری 78/0 سانتی‌متر در سال) بود. از نظر میزان رویش ارتفاعی، بیشترین میزان مربوط به آسمان­دار و توت نرک به ترتیب با 45/0 و 42/0 متر و کمترین میزان مربوط به افرای سیاه با 14/0 متر در سال بوده است. بررسی افزایش سطح تاج پوشش حاکی از آن است که بیشترین رشد در این مورد مربوط به کاج تهران و آسمان دار به ترتیب با افزایش 16/0 و 1/0 مترمربع و کمترین رشد مربوط به افرای سیاه با افزایش 018/0 متر مربع در سال است. نتایج آزمون ANOVA برای مقایسه وضعیت درختان از نظر درجات خشکیدگی گونه‌های مورد مطالعه در سال 1401 نشان‌دهنده معنی‌دار بودن اختلاف میانگین‌ها با احتمال 95% در گروه‌های مورد مطالعه است. براساس نتایج این تحقیق، گونه‌های کاج تهران و اقاقیا بیشترین سازگاری و عامل‌های سلامتی و زنده­مانی را نشان دادند.