بررسی تغییرات ویژگی‌های شیمیایی خاک در ناحیه ریشه گیاه قیچ (Zygophyllum eurypterum)

نویسندگان

1 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 گروه مهندسی محیط زیست و منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

4 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2023.19981.1931
چکیده

نخستین گام انجام برنامه­‌های اصلاح، احیاء یا بهره‌­برداری از منابع طبیعی، شناخت پوشش گیاهی مناطق مختلف کشور است. رابطة متقابلی بین خاک و پوشش گیاهی وجود دارد. خاک‌­ها یکی از مهم‌­ترین عوامل مؤثر بر رشد و پراکنش جغرافیایی گونه­‌های گیاهی هستند. استان فارس دارای رویشگاه‌­های متعدد مرتعی و جنگلی است و می­‌تواند به عنوان یک قطب تحقیقاتی برای انتخاب و معرفی گونه­‌های گیاهی مناسب و سازگار با شرایط سخت بوم‌شناختی و ویژگی­‌های خاک­‌های کشور مورد استفاده قرار گیرد. هدف از این تحقیق، بررسی اثرات گونه گیاهی قیچ بر برخی از ویژگی­‌های شیمیایی خاک­‌های رویشگاه آن در آباده، سروستان و خنج فارس بود. این مطالعه با استفاده از طرح فاکتوریل 2×2×3 (سه منطقه، دو عمق و دو فاصله) و در قالب طرح کاملاً تصادفی و سه تکرار انجام گرفت. نمونه‌­های خاک از دو نیمرخ واقع در فاصله‌های سایه‫‌انداز و خارج از سایه‫‌انداز، از دو عمق 20-0 و 40-20 سانتیمتر خاک در سه منطقه مورد اشاره برداشت شد. ویژگی­‌های شیمیایی خاک‌­ها اندازه­‌گیری شد. نتایج نشان داد که تفاوت معنی‫‌داری در pH، هدایت الکتریکی، غلظت آنیون‌­های محلول (کلر، بیکربنات و سولفات)، نسبت جذبی سدیم، مادة آلی و ظرفیت تبادل کاتیونی بین مناطق، عمق‌های مختلف و فاصله سایه‌­انداز و خارج سایه‌­انداز وجود دارد. کربنات کلسیم معادل در منطقه و عمق تفاوت معنی­‌دار و در فاصله سایه­‌انداز و خارج سایه‌­انداز تفاوت معنی­داری نداشت. افزایش قابلیت هدایت الکتریکی خاک سطحی، واقع در زیر سایه‌انداز گیاه قیچ سبب تغییر خاک رویشگاه خود به سمت یک خاک شور شده است. با وجود افزایش نسبت جذب سدیم در زیر سایه‌انداز، مقادیر به دست آمده تهدیدی در ارتباط با خطرات یون سدیم را نشان نمی‌دهد. گیاه قیچ مقدار بالای انباشت سدیم در اندام هوایی نشان داد. با توجه به این آثار، نقش مهم پوشش گیاهی قیچ در تغییر ویژگی­‌های خاک سطحی مشخص می­‌گردد.