تحلیل تأثیر عملکرد بازارهای پول و سرمایه بر تشکیل سرمایه فیزیکی در ایران

نویسندگان

1 دانشیار اقتصاد دانشگاه اصفهان

2 کارشناس ارشد اقتصاد دانشگاه اصفهان

3 دانشیار اقتصاد دانشگاه اصفهان

doi
10.22034/ecoj.2023.53001.3090
چکیده

بازارهای مالی، شامل بازار سرمایه و بازار پول، به طور کلی دو وظیفه مهم، تشکیل سرمایه فیزیکی و تأمین سرمایه درگردش اقتصاد را بر عهده دارند. هدف این پژوهش شناسایی و تعیین تأثیر متغیرهای اصلی بازارهای پول و سرمایه بر تشکیل سرمایه فیزیکی در ایران است. بدین منظور، از روش الگوهای خود رگرسیونی با وقفه­های توزیعی (ARDL) و با استفاده از داده­های ماهانه طی دوره زمانی 1387.1-1399.3 پس از اعمال برخی محدودیت­ها استفاده شده است. یافته­های این پژوهش اثرگذاری متغیرهای عملکردی بازار سرمایه و بازار پول بر تشکیل سرمایه را تأیید می‌کنند؛ به نحوی که در الگوی مربوط به بازار سرمایه، افزایش ارزش بازار سهام، صندوق­های سرمایه­گذاری مشترک، انتشار اوراق بدهی، پس­انداز ناخالص داخلی و تورم بر تشکیل سرمایه اثر مثبت گذاشته­اند؛ صندوق­های سرمایه­گذاری مشترک تأثیر معناداری بر تشکیل سرمایه ندارد. و متغیر تورم برخلاف انتظار تأثیر مثبتی بر تشکیل سرمایه داشته است که مهم­ترین علت آن رفتار بازیگران اقتصادی بر حسب انتظارات تورمی است؛ همچنین در الگوی مربوط به بازار پول، افزایش نرخ سود سپرده بانکی، اعتبارات به بخش خصوصی، پس­انداز ناخالص داخلی بر تشکیل سرمایه اثر مثبت داشته­اند و تغییرات نرخ بهره بانکی نیز با تشکیل سرمایه رابطه منفی دارد. نتایج پژوهش نشان می­دهد که بطور کلی هر دو بازار پول و سرمایه بر تشکیل سرمایه فیزیکی نقش مؤثر داشته­اند حال آنکه بازار پول وظیفه اختصاصی تأمین سرمایه در گردش را بر عهده دارد؛ اما برخی متغیرهای اصلی بازار سرمایه به علت مشکلات زیر ساختی نتوانسته­اند نقش بسزایی در تشکیل سرمایه فیزیکی ایفا کنند.