تأثیرپذیری ویژگی‌های خاک از لاشبرگ گیاه Ziziphus spina-christi در رویشگاه صحارا-سیندی

نویسندگان

1 دانشیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران

2 استادیار، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2023.19813.1927
چکیده

در بسیاری از طرح‌های احیای اراضی، به خصوص در مناطق خشک که با محدودیت منابع روبرو هستند، توجه به نوع گونه و اثر آن بر ویژگی‌های کیفی خاک موجب پایداری طولانی مدت عرصه‌­های احیایی می‌­شود. هدف این مطالعه بررسی تأثیر درخت کنار بر شاخص‌­های فیزیکوشیمیایی، میکروبیولوژی و نسبت­‌های مواد مغذی خاک در رویشگاه کنار در ناحیه رویشی صحارا-سیندی در استان خوزستان است. برای این منظور، 15 نمونه خاک ترکیبی به طور تصادفی از خاک سطحی پای درخت کنار و 15 نمونه ترکیبی از مناطق شاهد در مکان‌هایی که درخت کنار حضور ندارد، برداشت گردید. ویژگی­‌هایی مانند بافت خاک، اسیدیته، کربن آلی، ماده آلی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، سدیم، بیکربنات، تنفس پایه، تنفس برانگیخته، بیوماس میکروبی کربن و پتانسیل نیتریفیکاسیون در نمونه‌ها اندازه­‌گیری شد. پس از انجام پیش نیازهای دو گروه نمونه مانند تست نرمالیته و همگنی واریانس­‌ها، آزمون t مستقل برای بررسی وجود تفاوت معنی‌دار بین دو گروه اجرا گردید. نتایج نشان داد که در نمونه‌های خاک پای درخت کنار از نظر کربن آلی 41 درصد، مواد آلی 47 درصد، نیتروژن 69 درصد، نسبت کربن به پتاسیم 24 درصد، نسبت نیتروژن به پتاسیم 42 درصد نسبت به منطقه شاهد که کنار وجود ندارد، رشد نشان می‌دهد. در گروه شاخص‌­های بیولوژیک نیز نمونه‌های پای کنار از نظر تنفس پایه 91 درصد و از نظر زیتوده میکروبی کربن 90 درصد نسبت منطقه شاهد رشد نشان می‌­دهد که حاکی از افزایش سرعت معدنی‌شدن مواد آلی و سلامت خاک است. در خصوص تعادل یون‌های دو ظرفیتی و تک ظرفیتی در فاز تبادلی و محلول نتایج نشان داد که با افزایش یک واحد در SAR میزان ESR در نمونه‌­های شاهد به نسبت نمونه‌های پای کنار 6/1 برابر افزایش می‌­یابد. این امر بدان معناست که با افزایش یون­‌های دو ظرفیتی در فاز محلول، جایگاه‌­های تبادلی در مناطقی که درخت کنار حضور ندارد با سرعت بیشتری توسط یون سدیم اشغال می­‌شود و خاک با سرعت بیشتری به سمت سدیمی شدن پیش می‌رود. با توجه به نتایج فوق می‌توان گفت گونة کنار همزمان باعث احیای خاک و افزایش حاصلخیزی و سلامت آن از طریق بهبود شرایط میکروبی می­شود.