اثر سالمندی جمعیت بر هزینه‌های سلامت با رویکرد سیاست‌های کلی جمعیت

نویسندگان

1 دکتری علوم اقتصادی، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استادیار، گروه سیاست‌گذاری سلامت، پژوهشکدۀ آینده‌پژوهی در سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران

3 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

doi
10.30507/jmsp.2022.324058.2365
چکیده

طی چند دهۀ گذشته، ایران با تغییرات جمعیتی سریع، ازجمله کاهش شدید نرخ زادوولد و افزایش امید به زندگی، مواجه بوده و این امر موجب افزایش درصد سالمندان شده است. یکی از چالش‌های مهم سالمندی جمعیت افزایش هزینه‌های سلامت جوامع به‌دلیل نیاز زیاد سالمندان به انواع خدمات بهداشتی و درمانی است. ایـن پژوهش بـا توجـه بـه سیاسـت‌های کلـی جمعیتـی نظـام مقـدس جمهـوری اسـلامی درخصــوص ارتقای پویایی، بالندگی و جوانی جمعیت با افزایش نرخ باروری به بیش از سطح جانشینی، به‌دنبال بررسی تأثیر سالمندی جمعیت بر سهم هزینه‌های سلامت در تولید ناخالص داخلی است و با استفاده از داده‌های مرکز آمار ایران و داده‌های بانک جهانی، برای دورۀ زمانی 1360 تا 1398، انجام شده است. ابتدا الگویی برای سهم هزینه‌های سلامت در تولید ناخالص داخلی ارائه شد؛ سپس ضرایب آن با استفاده از الگوی خودرگرسیون با وقفه‌های گسترده برآورد شد. همچنین به‌منظور بررسی سرعت تعدیل مدل کوتاه‌مدت به مدل بلندمدت، الگوی تصحیح خطا برآورد گردید. نتایج نشان داد افزایش جمعیت سالمند در بلندمدت به افزایش هزینه‌های سلامت می‌انجامد؛ به‌طوری‌ که 1 درصد افزایش در شاخص سالمندی به 37/0 درصد افزایش در هزینه‌های سلامت منجر می‌شود. همچنین در بلندمدت، رشد متغیرهای تولید ناخالص داخلی سرانه، شاخص قیمت در بخش بهداشت و درمان و شهرنشینی اثر مثبت و معنادار بر سهم هزینه‌های سلامت در تولید ناخالص داخلی دارد. ضریب تصحیح خطا نیز 46 درصد به‌دست آمد.