روش‌شناسی سیاست‌پردازی آب در رودخانه‌های فرامرزی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشتۀ مهندسی عمران، دانشکدۀ مهندسی عمران و منابع زمین، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکدۀ مهندسی عمران و منابع زمین، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه حقوق، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکدۀ مهندسی عمران و منابع زمین، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران. ایران

doi
10.30507/jmsp.2022.300637.2300
چکیده

آب بیش از سه‌چهارم سطح زمین را پوشانده؛ اما فقط 000006/0 درصد آب‌های کرۀ زمین و 26/0 درصد آب‌های شیرین برای مصارف انسان قابل استفاده است. محدودیت مقدار این عنصر حیاتی در کنار توزیع ناهمگون منابع آب موجود، موجب ایجاد بحران آب به‌صورت بالقوه برای بالغ بر نیمی از جمعیت کرۀ زمین شده است. تغییر اقلیم، افزایش جمعیت و افزایش نامتعارف مصرف آب موجب خواهد شد تا بحران آب به‌صورت بالفعل گریبان‌گیر بیش از دوسوم ساکنان کرۀ زمین شود. با توجه به منطبق نبودن مرزهای کشورها با مرزهای طبیعی حوضه‌های آبریز و به‌وجود آمدن حوضه‌های آبی مشترک، نحوۀ تقسیم و استفاده از آب‌های مشترک به مسئله و چالشی اساسی تبدیل شده است. برای بهره‌برداری منصفانه و معقول از آب‌های مشترک، قواعد بین‌المللی نیاز است تا اختلافات موجود را حل کند و مانع از بروز تنش و مناقشه بین ذی‌مدخلان حوضه‌های آبریز مشترک شود. در این پژوهش، با مطالعۀ مقررات و متغیرهای مؤثر بر تقسیم آب‌های فرامرزی، به روش‌شناسی دیپلماسی آب در حوضه‌های فرامرزی پرداخته شده و تعریف تازه‌ای از مفهوم دیپلماسی آب بیان شده است.