وارون‌سازی داده‌های مگنتوتلوریک با روش اُکام سریع در به تصویر کشیدن دیاپیرهای نمکی منطقه نصرآباد کاشان

نویسندگان

1 شرکت مهندسی توسعه و گاز، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه اکتشاف معدن، دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

3 استاد، گروه اکتشاف نفت، دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

4 دانشیار، گروه اکتشاف معدن ، دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

doi
10.22034/ijme.2025.2043452.2025
چکیده

روش مگنتوتلوریک یکی از روش‌های الکترومغناطیسی در حوزه فرکانس است. این روش به صورت ژئوفیزیک سطحی غیرفعال است که از میدان‌های الکترومغناطیسی طبیعی زمین برای بررسی ساختار مقاومت ویژه الکتریکی زیرسطحی استفاده می‌کند. چگونگی توزیع مقاومت ویژه الکتریکی، از بهترین و قابل اعتمادترین روش‌های شناسایی تغییرات عمودی و افقی در لایه‌های زیرسطحی است که می‌توان با مدل‌سازی یک‌، دو و سه­بعدی داده‌های مگنتوتلوریک، به این مهم دست یافت. در این مطالعه ابتدا روش اُکام سریع را در وارون‌سازی داده‌های مصنوعی مگنتوتلوریک که برای دیاپیر‌های نمکی منطقه نصرآباد به روش اجزا محدود تطبیقی تولید شده است؛ مورد بررسی قرار می­گیرد؛ سپس این روش بر روی یکی از نیمرخ­های داده‌های مگنتوتلوریک منطقه نصرآباد اعمال می­شود. بدین منظور برای مدل مصنوعی، ابتدا یک مدل اولیه مطابق با مقطع زمین‌شناسی موجود تهیه شده و با استفاده از روش اجزا محدود تطبیقی داده‌های مگنتوتلوریک مصنوعی تولید شده است و در مرحله بعد وارون‌سازی داد‌ه‌های تولید شده با روش اُکام سریع انجام گرفته است. وارون‌سازی با استفاده از روش اُکام سریع نشان داد که این روش در بازیابی سازندهای اطراف دیاپیرها و همچنین در تعیین مرز دیاپیرها و سازند‌های اطراف آن به خوبی عمل می‌کند و روش بسیار قابل اعتمادی است. برای مدل‌سازی داده‌های واقعی منطقه نصرآباد، ابتدا تعیین بعد و جهت استرایک به روش تانسور فاز انجام شد. تعیین بعد داده‌ها نشان داد که ساختار زیرسطحی کاملا دو بعدی است و همچنین جهت استرایک در جهت N30W مشخص شد. وارون‌سازی داده‌ها با روش اُکام سریع و در مد TE+TM انجام شد. نتایج حاصل از وارون‌سازی به خوبی توانست دیاپیرهای شماره 4 و 5 را آشکار کند. به علاوه برای مقایسه دقیق مدل‌های حاصل از وارون‌سازی به روش اکام سریع با مدل‌های حاصل از روش گوس- نیوتون مقایسه شد. نتایج حاصل از این مقایسه نشان داد که مدل‌سازی انجام شده، روش قوی است.