تاثیر عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای بر شاخص‌های کلان بخش معدن ایران

نویسندگان

1 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد، رشته اقتصاد و تجارت الکترونیک، مؤسسه غیرانتفاعی عطار، مشهد، ایران

2 استادیار اقتصاد کشاورزی، مؤسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، تهران، ایران

3 استادیار علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، علوم سیاسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.22034/ijme.2025.2049506.2031
چکیده

ضرورت کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و تامین بخش عمده‌ای از ارز مورد نیاز از طریق صادرات غیرنفتی روزبه‌روز بیشتر در کشور احساس می‌شود. در این راستا، توجه به بخش معدن به‌ دلیل برخورداری از ذخایر غنی از یک طرف و عضویت اخیر ایران در بازار بزرگ کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، می‌تواند راهکار مناسبی برای کاهش وابستگی یاد شده باشد. بنابراین، در این مطالعه به بررسی تاثیر عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای و کاهش تعرفه‌های تجاری میان ایران و سازمان یاد شده (تحت سناریوهای 25، 50 و 100 درصد)، بر متغیرهای کلان بخش معدن ایران از جمله: ارزش افزوده، صادرات، اشتغال و تشکیل سرمایه با استفاده از مدل تعادل عمومی محاسبه‌پذیر منطقه‌ای مبتنی بر پروژه تحلیل تجارت جهانی (GTAP) پرداخته شد. برای این منظور، داده‌های لازم از نسخه10 پایگاه اطلاعاتی GTAP استخراج شده و تجزیه‏وتحلیل داده‏ها با نرم‏افزار MATLAB انجام شد. نتایج نشان داد که بطورکلی با کاهش تعرفه‌های تجاری بین ایران و سایر کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، متغیرهای کلان مورد بررسی بخش معدن ایران افزایش می‌یابد زیرا با کاهش تعرفه‌های تجاری میان ایران و کشورهای عضو شانگهای، ایران از ظرفیت‌های جدیدی بهره‌مند می‌شود که می‌تواند باعث کاهش فشارهای ناشی از تحریم‌های اقتصادی از سوی کشورهای غربی شود. علاوه بر این، کاهش تعرفه صنایع سنگین میان ایران و سازمان یاد شده، به ویژه چین و روسیه که جزو کشورهای پیشرو در زمینه تولید ماشین‌آلات معدنی‌اند، به‌واسطه تسهیل واردات ماشین‌آلات پیشرفته مورد نیاز بخش معدن، منجر به افزایش بهره‌وری و در نتیجه بهبود وضعیت متغیرهای کلان مورد بررسی در این بخش می‌شود.