ارزیابی کمبود فضای رشد، پایداری و کیفیت درختان کاج الدار و نارون چتری در فضای سبز دانشگاه یزد

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جنگلداری، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 استاد گروه علوم صنایع چوب و کاغذ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

3 دانشیار گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

4 دانشجوی دکتری مهندسی مواد و متالوژی، دانشکده مهندسی معدن و متالوژی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2023.18729.1900
چکیده

طراحی مناسب فضای سبز در مراکز آموزشی باعث افزایش نشاط و تضمین امنیت جانی کاربران از یک طرف و کاهش هزینه ­ها از سوی دیگر می‌شود. هدف از این پژوهش برآورد میزان کمبود فضای رشد ریشه و تاج مهم ­ترین درختان فضای سبز دانشگاه یزد بوده است. ابتدا 124 اصله درخت کاج الدار و 102 اصله درخت نارون چتری به­ صورت تصادفی در قسمت­ های مختلف دانشگاه انتخاب و مشخصات ریخت­ شناسی آنها اندازه ­گیری شد. از ضریب قدکشیدگی، برای تعیین حساسیت درختان به بادافتادگی استفاده شد. برای تعیین کمبود فضای رشد تاج، مساحت تاج پنج درصد از بزرگ ­ترین درختان و برای محاسبه کمبود فضای رشد ریشه، از استاندارد بریتانیا استفاده و طبقه ­بندی فراوانی انجام شد. نتایج نشان داد میانگین ضریب قدکشیدگی کاج الدار و نارون چتری، به ترتیب 85/56 و 21/51 بوده و بر اساس طبقه ­بندی­های موجود، 1/87 درصد درختان کاج الدار و 2/42 درصد درختان نارون چتری در وضعیت پایدار قرار دارند. همچنین 96 درصد درختان نارون و 40/94 درصد درختان کاج الدار فاصله کاشت ناکافی داشته و برای رسیدن به حداکثر ابعاد تاج، فضای کافی در اختیار ندارند. براساس نتایج، 77 درصد درختان کاج الدار و 54 درصد درختان نارون چتری نیز با کمبود فضای رشد ریشه مواجه بودند. بررسی توموگرافی بافت­ های تنه درختان با تکنولوژی مافوق صوت نشان داد که پوسیدگی فقط در برخی درختان بادشکسته وجود دارد. بر اساس نتایج، تعبیه فضای کافی برای رشد تاج و ریشه ­ها با هدف کاهش امکان ریشه‌‌‌‌‌کنی و همچنین صرفه­ جویی در هزینه ­ها، قبل از طراحی محوطه­ ها و ساخت جداول و پیاده ­روها توصیه می ­شود.