فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آلودگی به فلزات سنگین مانند سرب در اثر فعالیت‌های مخرب ناشی از معدن‌کاوی یکی از مشکلات جدی خاک‌های مناطق خشک و نیمه‌خشک کشور است. راهکارهای رفع و مقابله با این آلودگی‌ها یکی از ضروریات حفاظت از این عرصه‌ها می‌باشد. در سیستم‌های خاک و رسوب زیست‌فراهمی و تحرّک فلزات غالباً توسط واکنش‌های جذب-واجذب کنترل می‌شود. اگرچه مطالعات زیادی در خصوص فهم جذب فلزات توسط کانی‌ها صورت گرفته ولی اطلاعات کمی دربارة واجذب و بخصوص سینتیک واجذب فلزات تحت تأثیر لیگاندهای آلی وجود دارد. در این پژوهش واجذب سرب از کانی مونت‌موریلونیت در حضور لیگاندهای زیست‌تخریب‌پذیر MGDA و GLDA در دو غلظت 25/0 و 0/1 میلی‌مولار در مقایسه با لیگاند اتیلن دی­آمین­تترا­استیک اسید (EDTA) بررسی شد. نتایج نشان داد مقدار واجذب بستگی به میزان غلظت لیگاند مورد بررسی دارد. توانایی لیگاندها در واجذب سرب از مونت‌موریلونیت به ترتیب EDTA>MGDA>GLDAبود. تقریباً 12%، 19% و 23% از Pb واجذب شده در غلظت 25/0 میلی‌مولار به ترتیب از لیگاندهای GLDA،  MGDA و EDTA به دست آمد. مقادیر متناظر در غلظت 0/1 میلی‌مولار نیز 47%، 59% و 93% بود؛ بنابراین می‌توان پیش‌بینی کرد که واجذب Pb از کانی­های خاک و رسوبات در حضور لیگاندهای زیست‌تخریب‌پذیر GLDA و MGDA در مقایسه با EDTA کمتر بوده و به‌تبع آن سرب تحرّک کمتری در محیط‌های آب ‌و خاک خواهد داشت. بنابراین به نظر می‌رسد با توجه به قلیایی بودن خاک‌های مناطق خشک و نیمه‌خشک کشور استفاده از لیگاندهای زیست‌تخریب‌پذیر می‌توانند منجر به آزادسازی رسوب در خاک شوند که این موضوع اثر قابل‌توجّهی در کاهش خطر آلودگی زیست‌محیطی آب‌های زیرزمینی خواهد داشت.