مطلوبیت زیستگاه رودک عسل‌خوار (Mellivora capensis) در استان کرمان

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشکده محیط زیست، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران

2 کارشناس اداره کل حفاظت محیط زیست استان کرمان، کرمان، ایران.

3 دانشیار گروه محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی دانشکده محیط زیست و دانشیار گروه پژوهشی تنوع زیستی و ایمنی زیستی پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2021.16266.1841
چکیده

با تشدید کاهش تنوع زیستی و فروافت زیستگاه به واسطة تخریب و تکه‌تکه شدن، محققان به دنبال یافتن معیارهایی برای اولویت‌بندی مناطق و گسترش سطح مناطق تحت حفاظت بر پایة پراکنش و فراوانی به ویژه گونه‌های شاخص هستند. رودک عسل‌خوار یکی از گوشتخواران متوسط جثّة کشور است که پراکندگی افروتروپیکال داشته و یکی از آخرین حد‌های پراکندگی شمالی آن به ایران می‌رسد. اطّلاعات پراکندگی و بوم­شناختی این گونه نه تنها در ایران بلکه در کل محدوده پراکندگی آن در دنیا اندک است. در این مطالعه به گردآوری اطّلاعات حضور این گونه در استان کرمان و استفاده از نقاط حضور بدست آمده برای شناسایی زیستگاه‌های بالقوه و عوامل زیست، زمین و اقلیمی مؤثر در پراکندگی گونه در کل سال پرداخته شد. ابزار مورد استفاده، الگوریتم حداکثر بی‌نظمی در محدودة استان کرمان بوده است. نتایج نشان داد بیش از یک پنجم مساحت استان برای زیست این گونه از مطلوبیت برخوردار است. بخش اعظم زیستگاه‌های مطلوب گونه در نیمة غربی استان در محدوده‌های ارتفاعات بیش از 2000 متر بالاتر از سطح دریا قرار دارند. دمای سالانة پایین‌تر و بارندگی بیشتر برای گونه مطلوب‌تر بوده و با افزایش دما و افزایش خشکی از مطلوبیت زیستگاه کاسته می‌شود. بررسی‌های میدانی نشان دهندة آسیب این گونه به مناطق روستایی به ویژه مرغداری‌های مردم محلّی و همچنین کندوهای عسل است که منجر به آن می‌شود تا تعارض با جوامع انسانی گونه را مورد تهدید شدید قرار دهد.