فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور بررسی سیزده لاین نوترکیب کروموزومی تریتی­پایرم اولیه هگزاپلوئید، در اقلیم گرم و خشک یزد در مقایسه با پنج لاین امیدبخش تریتیکاله، هفت رقم گندم نان ایرانی و دو رقم گندم نان افغانی در کشت بهاره از نظر برخی خصوصیّات مورفوفنولوژیک مرتبط با عملکرد، آزمایشی در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در چهار تکرار در مزرعه دانشگاه یزد انجام شد. نتایج نشان داد که بین همه ژنوتیپ­های مورد مطالعه از نظر تمام صفات، اختلاف معنی­داری وجود دارد. در این مطالعه، لاین‌های تریتی­پایرم میانگین روز تا رسیدگی فیزیولوژیک بیشتر، اما ارتفاع کمتری نسبت به ارقام گندم نان و تریتیکاله داشتند. علاوه بر این، لاین اوّلیه La(4B/4D)/b تریتی­پایرم بیشترین میانگین طول سنبله را نشان داد. در این بررسی باتوجه به نوع کشت و اقلیم مورد مطالعه، اگرچه لاین­های تریتی­پایرم، بیشترین مقدار را برای طول سنبله به خود اختصاص دادند، اما کمترین مقدار مربوط به صفات تعداد دانه در سنبله و وزن دانه در سنبله را داشتند. بر اساس نتایج تجزیه خوشه‌ای، ژنوتیپ‌ها به چهار گروه تقسیم­بندی شدند. در گروه اول، دوازده لاین تریتی‌پایرم قرار داشتند که برای صفت طول سنبله دارای بیشترین میانگین بودند. پنج لاین امیدبخش تریتیکاله، هشت رقم گندم اصلاح شده ایرانی و افغانی نیز در گروه سوم قرار گرفتند. نمودار دو بُعدی حاصل از تجزیه مؤلفه‌های اصلی نیز نشان داد که دوازده لاین ترتی‌پایرم اولیه هگزاپلوئید، از نظر صفات فنولوژیک نسبت به سایر لاین‌ها و ارقام مورد مطالعه برتری دارند. تجزیه بای‌پلات هم ضمن توجیه 2/82 درصدی تغییرات کل در دو مؤلفه اول، مشخص نمود که لاین‌های تریتی‌پایرم اولیه هگزاپلوئید ma/b، St/b، La/b و (ka/b)(cr/b)f3 می‌توانند به عنوان لاین‌های برتر برای برخی از صفات اندازه‌گیری شده، در مطالعات آتی استفاده شوند. همچنین براساس نتایج ضریب همبستگی، صفات روز تا ظهور سنبله و رسیدن فیزیولوژیک با دو صفت تعداد و وزن دانه در سنبله ارتباط منفی معنی‌دار و بالایی را نشان داد.