ارزیابی روند تغییرات زمانی پوشش گیاهی در کانون گرد و غبار استان خوزستان (مطالعه موردی: منطقه نهال‌کاری شده طویل شهرستان کارون)

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران.

2 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران.

3 پژوهشگر و ناظر مؤسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

4 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران

doi
10.29252/aridbiom.2021.16579.1851
چکیده

منطقه نهال­کاری شده طویل به دلیل مجاورت با کانال آبرسانی (کارون به ماهشهر) موسوم به کانال کوت امیر و در دسترس بودن آب مناسب برای آبیاری نهال­ ها، به شیوه ثقلی و حفر فارو آبیاری شد. این تحقیق با هدف ارزیابی روند تغییرات پوشش گیاهی طی چهار سال متوالی (1396 تا 1399) و در دو فصل در منطقه کشت نهال انجام شد. بدین منظور تعداد 5 ترانسکت 100 متری با فواصل 50 متری در منطقه انتخابی به صورت تصادفی سیستماتیک احداث ­شد. در امتداد ترانسکت­ ها در مجموع، 30 پلات ثابت نصب گردید. در دو فصل رویشی بهار و تابستانه نوع و درصد پوشش گونه ­های بومی برداشت شد. با استفاده از نرم­افزارPAST  شاخص­ های غالبیت، یکنواختی و تنوّع گونه ­ای سیمپسون و شانون اندازه ­گیری شد. نتایج آزمون تجزیه واریانس یک طرفه برای بهار سال­های 1396 تا 1399 نشان داد که میان میانگین شاخص­ های درصد پوشش، غالبیت، یکنواختی، شاخص­ های تنوّع سیمپسون و شانون و غنا در سال های متوالی برداشت، اختلاف معنی ­داری وجود دارد. نتایج آزمون ویلکاکسون نشان داد شاخص ­های تعداد گونه، سیمپسون، شانون، یکنواختی، منهینینک و مارگالف در سال دوم نسبت به سال اول افزایش پیدا کردند. همچنین، با توجه به این که میزان معنی‌داری کمتر از 05/0 بوده، بین شاخص ­های غالبیت، شاخص سیمپسون و شانون طی تیر ماه سال­های 1398 نسبت به سال 1397، اختلاف معنی ­دارای وجود دارد، اما بین تغییرات درصد پوشش در دو سال متوالی اختلاف معنی داری وجود نداشت. به طور کلی شاخص ­های تنوّع شانون، سیمپسون در سال پایانی (1399) نسبت به سال آغازی (1396) افزایش چشمگیری داشته و این تغییر در اثر افزایش یکنواختی و غنای گونه­ ای در منطقه بوده است. بهترین گونه‌ها برای اصلاح منطقه بیابانی فوق، اشنان Seidlitzia rosmarinus و شورگز محلیTamarix passerinoides  است. همچنین احداث فارو در کنار چاله­ های کشت نهال سبب تجمّع آب باران و ظهور تدریجی سایر گونه­ های بومی می­ گردد.